सर्वद्रष्ट्रे सर्वजनहृदयविधात्रे नमः। देवहासरूपाय, यत्रामृतप्रवाहः, तस्मै पुनः पुनर्नमः। सर्वकामदायिने, सर्वाभीष्टवरप्रदाय नमः। दयालवे, संयताय, शान्तस्वरूपाय नमः। एवमुक्त्वा, नागैः सम्पूजितः स भगवान् वृषध्वजः तुष्टः अभवत्। स स्मृत्वा, "पूर्वं नागलोकं भिक्षार्थं पुनः पुनः आगच्छं," इति उवाच। भोगवत्यां गृहे गृहे महतीं क्षुधं प्राप्य विचरामि स्म। यदा भिक्षां न लभे, तदा पुनः पुनः तत्रैव गृहे प्रतिनिवर्ते। किञ्चित् पुण्येन महाकालवने, सर्वैः—बालैः वृद्धैः स्त्रीभिः सह—मां पवित्रायां शिप्रायां दृष्टवन्तः। शिप्रास्नानस्य पुण्यं वर्णयितुम् अशक्यं; यतः सर्वे नागश्रेष्ठाः तत्र स्नानं कृतवन्तः। शिप्राजलं आदाय तानि सरांसि पूरयन्तु। तानि सरांसि पूर्णानि चिरस्थायिनि भविष्यन्ति, हे नागश्रेष्ठ। एवं महेश्वरं प्रणम्य, ते स्वं लोकं प्रतिनिवृत्ताः। हे व्यास, शिप्रा अमृतसम्भवा, सर्वेषु लोकेषु प्रसिद्धा। ये तत्र स्नानं कुर्वन्ति, तेषां न पापं, नापद्, न दुर्भाग्यं। न तेषां मित्राणि व्याधिना, न दरिद्रता; यः पठति शृणोति वा, स सहस्रगवां पुण्यं लभते। एवं केवलं शृण्वन् अश्वमेधस्य फलमवाप्नोति। शिप्रा सर्वत्र पुण्या, विशुद्धा, पापनाशिनी च। तथापि, हे व्यास, शृणु, अहं तस्याः घटितस्य आदिम् उत्तमं पुण्यमयं पुरातनं चरितं विस्तरेण कथयामि। पूर्वं हि हिरण्याक्षः नाम महाबलवान् असुरः जातः। स समग्रां पृथिवीं वशे कृत्वा तामधितिष्ठत्। स सर्वान् लोकान्, इन्द्रमुख्यान् देवांश्च विजित्य, स्वयं सर्वेषां प्रजाः अधिपतित्वं कृतवान्। देवाः राज्यहीनाः, पराजिताः, पतिताः इव मर्त्याः विचरन्ति स्म। ततः ते सर्वे देवाः गत्वा, प्रणम्य, तस्य दैत्यस्य कर्माणि निवेदयामासुः। तेन सर्वे देवगणाः तत्क्षणमेव विनष्टाः इव अभवन्। स च यज्ञांशान् पृथक् पृथक् भुक्तवान्। एवं देवेषु क्लेशं दृष्ट्वा, तेषां पितामहः ब्रह्मा चिन्तितवान्। ब्रह्मा उवाच—"शृणुत, हे देवश्रेष्ठाः, सर्वे एकचित्ताः इह स्थिताः।" द्वौ एव पार्षदौ, संयतौ, विष्णुरूपधारिणौ। एकदा, हे मुनिश्रेष्ठ, ब्रह्मणः मानसपुत्राः—सनाथ Sanaka आदयः, भगवत्साक्षात्कारकाङ्क्षिणः—तदा, हे व्यास, ते कुमाराः मोहिताः, दुःखिताः च अभवन्। तदा सहसा विष्णुः तान् शोकाकुलान् मुनीन् पृथिव्यां दृष्टवान्। स तेषां शिरांसि घ्रात्वा, बाहुभ्यां आलिङ्ग्य, तान् इदं वचनम् उवाच—"बालाः, धर्मविदां श्रेष्ठाः, सर्वं कारणं वदत।" "शृणुत, कथं वयं अण्डावस्थां प्राप्ताः। एते चत्वारः भ्रातरः लोकान् सञ्चरन्ति।" एवं स कथा पुण्यरूपा, प्राचीनश्च, विस्तरेण प्रवर्तते।