दमनस्य मोक्षः, तथा शिप्रायाः परमं माहात्म्यं, एवमुक्तं स्कन्दमहापुराणस्य पञ्चमे खण्डे, अवन्तिकाण्डे, शिप्रामाहात्म्याख्ये पञ्चाशत्तमे अध्याये समाप्यते। पुनः, यथा पातालदेशे अमृतभवा नाम नदी नागैः सुपूजिता प्रसिद्धा, तथैव कदाचित् रुद्रः, भूतोद्भवः, तत्र नागलोके भिक्षां याचितुम् अभिलषन् अतिशयान्नदुःखितः अभवत्। सः करुणया “भिक्षां देहि” इति वचः उच्चारयन् गृहे गृहे पर्यटन् अभवत्। तदा तस्य क्रोधात् लोहितलोचनस्य, त्रिशूलधारिणः, क्षुधया पीडितस्य, तत्र एकविंशतिः अमृतपात्राणि आसन्। तत्रागत्य भगवाञ्शम्भुः, सर्वात्मनां कारणं, तानि अमृतपात्राणि रिक्तानि कृत्वा ततः तस्मात् स्थलात् उत्तस्थौ। एवं तत्र नागैः चिन्तितम्—“कस्यैतत्कर्म? किं जातम्? कथमिह अमृतं नष्टम्?” पूर्वं सर्वेषां युष्माकं महान् अपराधः सन्देहः जातः। केन क्रुद्धेन अस्माकं उत्तमं अमृतं हृतम्? इति। एवं उक्त्वा सर्वे नागाः स्वपत्नीभिः पुत्रैश्च सह दुःखिता अभवन्। तेषां करुणया देवान्तरिक्षवाणी व्याहरत्—“शम्भुः भिक्षां याचन्, क्षुधार्तः, गृहे गृहे समागतः। कोऽपि भोगवत्यां पूज्याय पिनाकिने भिक्षां नाददात्। तस्मात् सर्वममृतं पात्रान्ते नष्टम्, हे नागश्रेष्ठ!” तत्रैव प्रमुख्या नदीया शिप्रा नाम प्रसिद्धा। तस्याः केवलदर्शनात् सर्वपापानि नश्यन्ति। तत्र देवेश्वरं पूजयित्वा, ततः विधिवत् कर्म कुरुत। ततः क्षिप्रमेव पूर्ववत् अमृतं लोके भविष्यति। तस्मिन्नन्तरे व्यासः दिव्यवाणीं जगत्साक्षिकां व्याहरत्। ततः सर्वे नागाः, स्त्रीभिः, पुत्रैः, वृद्धैश्च सह, महाकालवनं प्रति जग्मुः। सर्वत्र पुष्पैः विकीर्णं, तरुषु छायायुतं, रत्नमयैः सोपानैः शोभितं, पद्मखण्डैश्च भूषितं तद्वनं दृष्ट्वा। तत्र भृग्वङ्गिरसां श्रेण्यः पुण्यात्मानः महर्षयः, वसवः, आदित्या, अश्विनौ, मरुतश्चापि सन्ध्याकाले शिप्रां ध्यानपरायणा उपासते। तत्रैव पतिभिः सह भगिन्यः समाहिताः तिष्ठन्ति। राजर्षयः अपि तत्रैव मुक्तिपथं प्राप्ताः उपविष्टाः। नानादेशीयाः जनाः, पथिकाः, तत्र संगता अभवन्। तत्र ते धर्मकृत्यं महादानानि च सर्वथा कुर्वन्ति। अनन्तरं, नागाः परमसंतुष्टाः, अमृतमय्याः तस्याः नदीमुपेत्य, सर्वे श्रेष्ठनागाः वेदविहितेन विधिना भक्त्या शिप्रायाः पूजनं कृतवन्तः। तत्र अक्षयपद्ममाल्यैः, विविधैः पुष्पैः धान्यैश्च, दीपैः, नैवेद्यैः, ताम्बूलैः, दानैश्च पूजनं कृत्वा, अमृतकाङ्क्षिणः स्तोत्राणि उच्चारयामासुः— “नमः शशिशेखराय जटाधराय परात्मने। नमः त्रिनेत्राय जटामकुटमौलिने। नमः कृत्तिवाससे गिरिशाय पुनः पुनः। नमः शर्वाय मृगव्याधाय पुनः पुनः।” एवं नागाः भगवन्तं शम्भुं स्तुत्वा, शिप्रायाः माहात्म्यं प्राप्य, धर्मकृत्यं च कृत्वा, स्वं परमं लाभं प्राप्तवन्तः।