द्विजश्रेष्ठ, यदा सहस्रसंवत्सरपर्यन्तं कालः समाप्तः, तदा सप्ततिः सर्गयुगानि साक्षात् तेषां खण्डैः सहितानि त्वां प्रति निवेदितानि। एते चतुर्दश मनवः कीर्तिवर्धनाः सम्यग् वर्णिताः। ते मनवः, प्रजापतिपतयः, भगवता कीर्त्यायमानाः, हे व्यास, श्रूयन्ते। मन्वन्तरान्तरासु सृष्टिप्रलयाः भवन्ति, तेषां चान्ते पुनः सृष्टिः, तस्य सर्वस्य गणना शतसंवत्सरैरपि न शक्या। भूतसर्गः च, भारत, तेषां च पुनः लयः, यत्र सर्वे देवाः सप्तर्षिभिः सह वसन्ति, यदा सहस्रसंवत्सराणि पूर्णानि भवन्ति, स एव पूर्णः कल्पः कथ्यते। तत्र ब्रह्माणं पुरस्कृत्य, आदित्यगणैः सहितं, सर्वभूतानां स्रष्टा स एव, कल्पान्ते पुनः पुनः सृष्टिम् आचरति। स एवैकः, हे व्यास, महेश्वरैः साकं स्थितः। महाकालवने ये श्रेष्ठाः, तेषां प्रलयः न विद्यते, व्यास। ते रोगरहिताः, क्लेशरहिताः, सर्वयुगेषु अविक्रियाः। अस्मिन्नेव रम्ये वने ब्रह्मा लोकपितामहः, मरीचिः, कश्यपः, रुद्रः, भृगुश्चान्ये च तिष्ठन्ति। एतादृशः कल्पस्य प्रारम्भः, व्यास, इति पूर्वं स्थापितः। कल्पभेदाः अपि अस्मिन् शुभे महाकालवने निरूपिताः। योगलक्षणानि अपि अत्र, महात्मन्, दृश्यन्ते। पुनः पुनः एषा पुरी सृज्यते, सा च स्थिरा इति कथ्यते। व्यास, सा पृथिव्यां ‘प्रतिकल्पा’ इति प्रसिद्धा भविष्यति। जपः, होमः, पितृदेवतार्चनं च— कल्पारम्भे महेश्वरदर्शनाय आगत्य— नराः संसृतिधूल्युपहताः शिप्राजले प्रविशन्ति। काश्यां सहस्रमन्वन्तरं निवसतो यत् फलं लभ्यते, तत् कल्पान्ते च कल्पे च अस्यां शुभायाम् पुरी सदा तिष्ठति। ये च भाग्यवन्तः जनाः अस्मिन्स्थाने भक्तिं कुर्वन्ति, ये च शुभपुण्यकथां शृण्वन्ति या प्रत्येककल्पे उत्पद्यते— तां यथायोग्यं वर्णितवानस्मि, पापरहित। शिप्रायाः पुण्यपावनकथा अपि, पापनाशिनी, निवेदिता। मनोहरं तडागं, भूतविनाशनं स्थानं, सर्वाणि पुण्यस्नानानि, परं च गयातीर्थं, संगमसमुत्थं तीर्थं, शनेर्जन्मकथा च शुभा वर्णिता। कथं केन च कदा च पुरुषोत्तमस्य महिमा प्रकटते? कदा च केन च स महाकालवने समुत्थितः? प्रिये, पृथिव्यां शिप्रया तुल्या नदी नास्ति। सा शिप्रा वैकुण्ठे जाता, देवालये ज्वरनाशिनी। वराहकल्पे तु सा ‘विष्णुशरीर’ इति कथ्यते। त्वं संक्षेपेण शिप्रायाः शुभकथां निवेदयितुमर्हसि। महादेवः, शुद्धात्मा, सर्वत्र सर्वेषु लोकेषु स्थितः। स बलवान्, भिक्षां याचमानः, अद्यापि न लब्ध्वा, वैकुण्ठं जगाम।