त्रेता-युगस्य मापने त्रिसहस्राणि वर्षाणि सन्ति। तथा द्वापर-युगः द्विसहस्र-वर्षाणि उच्यते, तस्य सन्ध्याः च सन्ध्यांशः प्रत्येकं द्विशत-वर्षाणि। कलि-युगः सहस्र-वर्षाणि, इयं गणना विद्वद्भिः निर्दिष्टा। कृतायाः चतुर्सहस्राणि, त्रेतायाः त्रिसहस्राणि, द्वापरस्य चतुर्विंशतिसहस्राणि, कलिः द्वादशसहस्राणि—एषा द्वादशसहस्र-युग-गणना प्रकीर्तिता। ततः स पुनः सर्वं जगत् सृजति, हे प्रिय। तस्य युगस्य सप्तत्येक-गुणनं, द्विजश्रेष्ठ, एवं गण्यते। सूर्यस्य गतिः द्विविधा वर्णिता—दक्षिणायनं च उत्तरायणं च। ततः अन्यः मनुः उत्पद्यते, तद्वद एव कालः पुनः प्रवर्तते। तस्मिन्नेव काले, सत्यदर्शिना मुनिना गतिक्रमः उद्घोष्यते। सहस्र-युगपर्यन्तं रात्रिः विद्वद्भिः कथ्यते। द्विजश्रेष्ठ, यदा तस्मिन सहस्र-युगे समाप्ते, सप्तत्युगे तस्य अंशैः सह, तव सम्यक् उपवर्णितम्। एते चतुर्दश मनवः कीर्तिवर्धनाः वर्णिताः। हे व्यास, ते प्रजापतयः, येषां पुण्यं कीर्त्यते। मन्वन्तरान्तरेषु प्रलयाः सन्ति, तेषां प्रलयान्ते पुनः सृष्टयः; तेषां सर्वेषां गणना शतवर्षेष्वपि न शक्या। भूतानां उत्पत्ति, हे भारत, तेषां च प्रलयः अपि, यत्र सर्वे देवाः सप्तर्षिभिः सह वसन्ति। यदा सहस्र-युगं पूर्णं भवति, तदा पूर्णः कल्पः उच्यते। ब्रह्माणं अग्रे स्थापयित्वा, आदित्यगणैः सह, हे द्विज, स सर्वभूतानां स्रष्टा, कल्पान्ते पुनः पुनः सृजति। स एव अस्ति, हे व्यास, महादेवैः सह संयुक्तः। प्रलयः महाकालस्य उत्तम-वने वसन्तः न स्पृशति, हे व्यास। रोगरहिताः, दुःखरहिताः, सर्वयुगेषु अव्ययाः, अत्र एव, रम्ये वने, ब्रह्मा लोकपितामहः, मरीचिः, कश्यपः, रुद्रः, भृगुश्च अन्ये च। एवं, हे व्यास, कल्पः आरम्भे एवं स्थापितः। महाकालस्य पुण्य-वने कल्पभेदाः वर्णिताः। योगस्य चिन्हानि अत्र वने संस्थितानि। पुनः पुनः एषा नगरी सृष्टा भविष्यति; सा निश्चलत्वेन उच्यते। हे व्यास, सा पृथिव्यां 'प्रतिकल्प' इति प्रसिद्धा भविष्यति। जपः, होमः, पितृदेवताभ्यां तर्पणम्—प्रत्येक-चक्रारम्भे, महेश्वरं दृष्ट्वा, आगत्य। लोकाः संसारधूलिना श्रान्ताः शिप्रायाः जलं प्रविशन्ति। काश्यां सहस्र-मन्वन्तर-वासनं फलं यत् लभ्यते—कल्पान्ते च कल्पसमाप्तौ, सा पुण्य-नगरि तस्मिन्नेव स्थितिः। ये भाग्यवन्तः जनाः अत्र स्थले भक्तिं अनुभवन्ति— यः पुण्यं पुण्यकथां शृणोति, या प्रत्येक-चक्रे उत्पन्ना—यथा प्रत्येक-युगे उत्पन्ना, तथा मया वर्णिता, हे निष्पाप। शिप्रायाः पुण्यकथा, शुद्धा, पापनाशिनी, वर्णिता। रम्यं सरः वर्णितम्, भूतविमुक्तिदं स्थानं च।