एवं अवन्तिक्षेत्रमाहात्म्ये पञ्चम अवन्तिखण्डे श्रीस्कन्दमहापुराणस्य विशाला-वृत्तान्तः समाप्तः। ततः कथायाः शुभं चरित्रं व्यासमुखात् प्राप्तवानस्मि, यत्र सृष्टिचक्राणां विस्तारः वर्णितः। एषा कथा अतिगूढा, गुह्यादपि गुह्यतराऽपि श्रेष्ठा च, साधारणाय न दातव्या। व्यासस्य पुण्यवती कथा, उत्तमा, पापनाशिनी च। ब्रह्मणः परमेश्वरस्य कल्पपर्यन्तं प्रमाणं स्थिरं भवति। यावन्ति संख्यायाः सीमितानि, तावन्ति एव सन्ति—शृणु, उत्तमवर्ण। तस्य गणनां गृह्य, संख्याः शृणु, द्विजश्रेष्ठ। मुहूर्ते त्रिंशत् कला इति विद्वांसः वदन्ति। सूर्यस्य विशेषगतिना सदा सन्ध्याम् प्रवेशः भवति। पक्षौ, मासः, ऋतयः, अयनानि च घोषितानि। संख्या उक्ता, आयुः अपि तथा। द्वौ पक्षौ मासस्य, द्वौ मासौ ऋतोः, इति कथ्यते। दक्षिणायनं च उत्तरायणं च गणनाशास्त्रविद्भिः वर्णितम्। कालज्ञाः वदन्ति—पितृणां तस्यैव दिनरात्रिः गण्यते। कृष्णपक्षे पितृश्राद्धं भवति, द्विजश्रेष्ठ। देवतानां दिनरात्रिः दिवा च उत्तरायणे भवति। दिव्यवर्षः शतगुणः, सहस्रदिव्यवर्षः अपि तथैव। मानवस्य दिनरात्रिः दशगुणितं पक्षः इति कथ्यते। ऋतुर्वै मानवस्य, तत्त्वदर्शिभिः निर्दिष्टः। कृतयुगस्य चतुर्सहस्राणि वर्षाणि। त्रेतायुगस्य त्रीसहस्राणि वर्षाणि। द्वापरस्य द्विसहस्राणि वर्षाणि, तस्य सन्ध्या च प्रभातं च द्विशतं द्विशतं। कलियुगस्य सहस्रं वर्षाणि, इति विद्वांसः गणनां वदन्ति। कृतायाः चतुर्सहस्राणि, त्रेतायाः त्रीसहस्राणि, द्वापरायाः चतुर्विशतसहस्राणि, कलियुगायाः द्वादशसहस्राणि—एषा युगसंख्या घोषिता। ततः पुनः सर्वं जगत् सृजति, प्रिय। तं युगं एकत्र सप्तत्येकगुणितं, द्विजश्रेष्ठ, गण्यते। सूर्यस्य गमनं द्विधा—दक्षिणायनं च उत्तरायणं च। ततः अन्यः मनुः उत्पद्यते, तस्यैव कालः पुनः। तस्मिन्नेव काले, ऋषिः तत्त्वदर्शी गमनं वर्णयति। सहस्रयुगपर्यन्तं रात्रिः विद्वांसः वदन्ति। द्विजश्रेष्ठ, यदा सहस्रयुगसमाप्तिः भवति, सप्तत्येकयुगानि स्वांशैः सह कृतानि ते तुभ्यं कथितानि। एते चतुर्दश मनवः कीर्तिवर्धनाः वर्णिताः। हे व्यास, ते प्रजापतयः, येषां पुण्यं कीर्त्यते। मन्वन्तरान्तरेषु प्रलयाः, तेषां प्रलयानां अन्ते सृष्टयः; तेषां गणना शतवर्षेष्वपि न शक्या। भूतानां सृष्टिः, हे भारत, तेषां प्रलयः अपि। यत्र सर्वे देवाः सप्तर्षिभिः सह निवसन्ति। यदा सहस्रयुगसमाप्तिः, तदा कल्पः संपूर्णः इति कथ्यते। ब्रह्माणं पुरस्कृत्य, आदित्यगणैः सह, द्विजश्रेष्ठ, सर्वभूतानां स्रष्टा सः; प्रत्येककल्पान्ते पुनः पुनः सृष्टिं करोति।