भोगवती नाम दिव्या पुरी तत्र विद्यते, या वरुणस्य परममधुरं निवासस्थानं कथ्यते। तत्रैव धर्मराजेन पालिता सा संयमनी नाम श्रेष्ठा पुरी दृश्यते। देवतानां रम्या पुरी अपि अस्ति, या वासवेन रक्ष्यते। एवं ताभ्यः अपि अधिकाः, अतीव शोभनाः नगर्यः तत्र सन्ति। क्वचित् द्वाराणि कदलीवृक्षरूपेण निर्मितानि, यत्र शुभैः यवाङ्कुरकलशैः अलङ्कृतानि भवन्ति। अन्यत्र तु वेदाध्ययननिरताः, बालाः द्विजातयः स्वाध्यायेन रता दृश्यन्ते। केचन यज्ञानन्तरं स्नाताः, अन्ये तु दानप्रवृत्ताः। केचित् वनरोपणं वा निर्माणकर्म वा कुर्वन्ति, अन्यत्र तीर्थयात्रायाः सिद्धिं कुर्वन्ति। क्वचित् वक्तारः कथा-सम्भाषणस्य विषये स्तुतिं कुर्वन्ति। अन्यत्र मल्लाः समरं कुर्वन्ति, क्वचित् नटनाट्ये लीनाः। तत्र रमणीयाः, कृष्णवर्णाः, षोडशवर्षीयाः, क्रीडारता युवतयः दृश्यन्ते। एवं योगमायायाः प्रभावेन सा रम्या पुरी सृष्टा, हे व्यास। सा विशालैका, विस्तीर्णा, पवित्रा, साधूनां शरणं च। सा रम्या, नित्यश्च पुरी, विशालानामिति नाम्ना प्रसिद्धा। यो जनः सदा "विशाला" इति नाम उच्चारयति, स शिवलोकस्य सम्मानं लभते। विशाला च अन्यापि तस्याः सदृशी, लोकानां भोगमोक्षदायिनी स्यात्। तयोः पुण्यं न क्षीयते, पितृकर्मणि एषा कीर्त्यते। ते यत्र कुत्रापि गच्छेयुः, मृत्युप्राप्तौ शिवस्य धाम प्राप्नुवन्ति। विशालायां फलं नित्यं, अन्यत्र तु वर्णनातीतम्; निःसंशयं, महापापमपि तत्र विमुच्यते। एवं, हे व्यास, विशालाः कुशस्थली च इत्येतयोः नगर्योरुत्पत्तिः कृताऽभवत्। एवं सप्तचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः समाप्तः, "विशालाख्यानं" नाम, अवन्तिक्षेत्रमाहात्म्ये पञ्चमे अवन्तिखण्डे, श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्रीये। एवं मया व्यासमुखात् पुण्यं चरितं प्राप्तम्, सृष्टिचक्रस्य सम्बन्धे। इदं परमगुह्यं, गुह्यादपि गुह्यतरं, श्रेष्ठं च; एतद् न सर्वेभ्यः दातव्यं। व्यासस्यैतत् पुण्यतमं चरितं, उत्तमं पापहृत् च। अस्य प्रमाणं ब्रह्मणः कल्पपर्यन्तं स्थितम्। यावन्ति सङ्ख्यातानि, तावन्ति; शृणु, आर्य। तस्य गणनां गृहित्वा, शृणु सङ्ख्यानि, द्विजोत्तम। मुहूर्ते त्रिंशत् कलाः सन्ति, इति विद्वांसः वदन्ति। सूर्यस्य विशिष्टगत्याः प्रभावात् स सदा सन्ध्यां प्रविशति। पक्षौ, मासाः, ऋतवः, अयनानि च विज्ञाप्यन्ते। सङ्ख्या उक्ता, आयुः अपि तथा। द्वौ पक्षौ मासः, द्वौ मासौ ऋतुः इति श्रूयते। दक्षिणायनम् उत्तरायणं च, गणनाशास्त्रवित् जनैः वर्ण्यते। कालज्ञैः उक्तं, पितृणां तु स एव दिनरात्रिः गण्यते। कृष्णपक्षे पितृश्राद्धं भवति, हे द्विज। देवतानां तु दिनरात्रिः दिवासमये उत्तरायने च। दिव्यवर्षं शतगुणं, सहस्रदिव्यवर्षाणि अपि तथैव। दिनरात्रिः दशगुणिता पक्षः मनुष्याणाम् इति कथ्यते। मनुष्याणां ऋतुः अपि तत्त्वदर्शिभिः निर्दिष्टः। कृतयुगं तु सम्यक् चतु-सहस्रवर्षात्मकम्।