तत्र तु निर्मितानि भवनानि स्फटिकभित्तिभिः, वैडूर्यरत्नमयतलैश्च शोभितानि। रक्तमणिप्रतीहानि द्वारशोभायुतानि च तानि भवनानि, अन्तःपुरद्वाराणि च विविधरत्नमणिमयानि दृष्टवन्ति। प्रत्येकगृहे सुवर्णस्तम्भाः पताकाश्च विराजन्ति, सर्वेषु वेश्मसु ध्वजमालाभिः समलङ्कृतानि। तत्र सरांसि, कूपाः, वाव्यः, सरितश्च निर्मलसुविशुद्धजलानि सन्ति। हंसक्रौञ्चैः पूर्णानि तानि, मयूरगणैश्च शोभितानि। केषुचित् स्थलेषु मयूराः नृत्यन्ति, अन्यत्र कोकिलाः मधुरं गायन्ति। तत्र नरनारीगणैः पूर्णं नगरं, सर्वाश्रमिभिः पूजितं च। मणिमयार्कशेखरशोभितैः तोरणमालाभिरिव पूर्णं तद् नगरं द्युतिमद् दृश्यते। तत्र रम्ये पुरी अलका, यत्र कुबेरस्य महालयः लक्ष्यम् अस्ति। तत्रैव दिव्यपुरी भोगवती, यत्र वरुणस्य उत्तमं निवासस्थानम्। तत्र धर्मराजस्य नियम्यते श्रेष्ठी पुरी संयमनी, तथा देवतानां रम्या पुरी वासवेन रक्षिता दृश्यते। एवं तादृशानि बहूनि दिव्यानि नगराणि, एतेभ्यः अपि अधिकानि, तत्र सन्ति। क्वचित् द्वाराणि कदलीवृक्षरूपाणि, शुभैः यवाङ्कुरकलशैः समलङ्कृतानि। अन्यत्र द्विजातिपुत्राः वेदाध्ययननिरताः पठन्ति। केषुचित् स्थलेषु यज्ञस्नातकाः, अन्यत्र दानदाननिरताः। केचित् वनारोपणकर्मसु, केचिद् निर्माणकर्मसु प्रवृत्ताः; अन्यत्र तीर्थयात्रायाः सज्जन्ते। केषुचित् कथाविषयवर्णने वक्तारः स्तुत्यन्ते। क्वचित् मल्लयुद्धानि संपद्यन्ते, अन्यत्र नटनाट्ये निमग्नाः। तत्र क्रीडारताः कृष्णवर्णाः षोडशवर्षीयाः कन्यकाः संप्रेक्ष्यन्ते। एवं योगमायाबलेन तद् रम्यं नगरं व्यास, निर्मितम्। विशालं, विस्तीर्णं, पुण्यं, साधूनां शरण्यं च तत्। सा रम्या शाश्वती पुरी 'विशाला' इति ख्यातिं लभते। यः सदा 'विशाला' इति नामोच्चारयति, सः शिवलोक्यां पूज्यते। विशाला च तस्याः सदृशी चान्या, भोगमोक्षप्रदा लोकेषु। तयोः पुण्यं न क्षीयते, पितृकर्मणि गीतं तद्। यत्र यत्र गच्छन्ति, मृत्युमुपेत्य शिवसदनं प्राप्नुवन्ति। विशेषतः विशालायां फलम् अनन्तम्, अन्यत्र वर्णनमपि न शक्यते। महानपि पापराशिः तत्र निश्चितं विनश्यति। एवं व्यास, तद् नगरं स्थापितम्—विशाला च कुशस्थली च। इत्येवमेकचत्वारिंशदधिकसप्तचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः समाप्तः, 'विशालाख्यानं', अवन्तिक्षेत्रमाहात्म्ये, पञ्चमेऽवन्तिखण्डे, श्रीस्कन्दमहापुराणे। एवं ह्यहं व्यासमुखात् शुभां सृष्टिचक्रकथां प्राप्य, इयं रहस्यानां रहस्यम् उत्तमं श्रुतम्। न सर्वेभ्यः दातव्यम्, परमगोप्यं हि तद्। एषा व्यासकथा पुण्यवती, श्रेयसी, पापनाशिनी च। अस्याः प्रमाणं ब्रह्मणः कल्पपर्यन्तं स्थिरं भवति। यावत्संख्यातानि, तावन्ति तत्र सन्ति; शृणु, महाभाग। तां संख्यां गृहित्वा, शृणु द्विजश्रेष्ठ। एकस्मिन्मुहूर्ते त्रिंशत्कलाः इति मनीषिभिः उक्तम्। सूर्यस्य विशेषगत्याः सायंतनं सदा प्रविशति। पक्षौ, मासौ, ऋतवः, अयनानि च कथ्यन्ते।