शृणु, प्रिय वयस्य, कुमुद्वतीमहात्म्यवर्णनायाः कथा प्रवर्तते। तत्र एकादश रुद्राः, द्वादश सूर्याः च सन्ति, तथा अष्ट दिशां गजानि, चतुर्दश मनवः च सन्ति। गन्धर्वाः, अप्सराः, किन्नराः, नागाः, राक्षसाः, सिद्धाः, तपस्विनः च तत्र उपस्थिताः। अष्ट प्रसिद्धा भैरवाः, चत्वारः वातसुताः अपि तत्र सन्ति। एते दिव्यगणाः, तथा उग्रसमूहाः अपि निर्दिष्टाः। दक्षः प्रमुखः प्रजापतिः, दिति देवमाता, सुरभ्या नेतृत्वे गाः, तथा सर्वाणि स्थावरजङ्गमानि तत्र दृश्यन्ते। सर्वाणि तीर्थानि, नद्यः, कुण्डानि च तत्र सन्ति। सप्त नगराणि, त्रयः ग्रामाः, नव वनानि, नव शुष्कभूमयः च तत्र विद्यमानाः। चत्वारः समुद्राः, नानारत्नानि, शान्तराजर्षयः, वेदविद् ब्राह्मणाः च तत्र विराजन्ति। वेदाः, पुराणानि, स्मृतयः, गीतानि, सङ्गीतरचनाः अपि तत्र सन्ति। तस्याः कुमुद्वत्या दर्शनमात्रेण अहं ज्वरात् विमुक्तः, शुद्धः च अभवम्। सर्वेषु तीर्थेषु स्नानं कृत्वा, अहं शुद्धः, प्रसन्नः च अभवम्। पद्मावतीं शुद्धां सर्वकामफलदां दृष्ट्वा, दुःखं, दरिद्रता, अज्ञानं, अशमितेन्द्रियता च नास्ति। सर्वे मित्रभावेन, परस्परं साहाय्यं कुर्वन्ति। रम्यवनानि, काननानि, उपवनानि च तत्र सन्ति। नानारत्नैः, सुवर्णपात्रैः च शोभितम्। यत्र शङ्करः सदा उमया सह निवसति। सदा चन्द्रकिरणैः प्रकाशितम्। सदा विकसितं, श्यामवर्णं, यौवनरूपवत् इव। गिरिगुहासु, गुह्यतमः स्थलेषु, रम्यगृहसरोवराणि, सभासु च सर्वत्र। कुमुद्वतीपुष्पैः विकसितैः सरांसि शोभन्ते। नद्यः, सरांसि, सरोवराणि, कूपाः, पल्वलानि च सर्वाणि तत्र। सर्वकाले कुमुद्वती विकसितैः तत्र शोभते। यत्र, एकाग्रचित्ताः पुरुषाः कुमुद्वत्यां श्राद्धं कुर्वन्ति, तेषां श्राद्धं अक्षयम् भवति; पितृभ्यः दत्तं अक्षयम्। यत्र यत् कर्म क्रियते, तत् सर्वम् अक्षयम् भवति। एवं कुमुद्वतीमहात्म्यवर्णनायाः पंचचत्वारिंशः अध्यायः समाप्तः, अवन्तीमहात्म्ये पंचमे स्कन्दपुराणे। अथ शृणु, भगवन् व्यास, यथा ब्रह्मा देवेषु उक्तवान्। अहं ते विस्तारतः कथयिष्यामि, तपःसम्पन्न। मारिचः कश्यपः कठिनतमं तपः अकरोत्। पत्रपतनैः, वायुनैः, वायुभक्षः, जितेन्द्रियः च तस्य तपः। शृणु, द्विजश्रेष्ठ, मम अतुलानि वचनानि। तव वंशः चन्द्रसूर्ययोः यावत् स्थितिः भविष्यति। अदितिः तव धर्मपत्नी, तव सह तपः अकरोत्। सर्वे तव पुत्राः उत्पत्स्यन्ति, विष्णुप्रमुखाः, इन्द्रसहिताः। त्वं ऋषिश्रेष्ठ, निष्पापः प्रजापतिः भविष्यसि। एवं उक्त्वा देवी तत्रैव अन्तर्धानम् अकरोत्। कश्यपः दक्षकन्यया अग्निना सह तत्र शरणं गच्छति।