अथ वयम् ऐतिहासिकां कथां शृणुमः। भगवन् व्यास, अद्यप्रभृति ये केचन उज्जयिन्यां नगरे शरणं गताः, तेषां पापं वा दुष्कृतं वा किञ्चिदपि काये न निवसति। ज्ञानकामः शिवं प्रपद्यते, धनकामः धनाध्यक्षं, सन्ततिकामः पुत्रपतिं, सुखकामः सूर्यदेवं प्रपद्यते। यः कश्चित् भाग्यशाली सदा अस्मिन्नेव नगरे निवसति, सः शतकोटियुतकल्पातिरिक्तकालं तत्रैव तिष्ठति। यः पवित्रां कथां पठति शृणोति वा, सः महान् पुण्यलाभी भवति। शृणु पुनः, व्यास, पुण्यवृत्तान्तं विस्तरेण। कदाचित् सर्वरत्नानि दुष्टात्मभिः नष्टानि अभवन्। ततः सर्वे देवासुराः मिलित्वा सागरं मथितवन्तः। कूर्मस्य पृष्ठं आधारं कृत्वा, तत्रैव रत्नानि उद्भूतानि। तस्मात् समये देवासुरयोः दुःखं जातम्। तद्व्यापारेण देवासुरसम्भूतं वैरं निगृह्य अभवत्। सागरतीरे नानारत्नानि स्थितानि। त्वरया सागरः मथ्यतां, विचारस्य तत्र न आवश्यकता। मन्थनकाले कौस्तुभाख्यं महारत्नं प्राप्तम्। ततः धन्वन्तरिरुत्थितः, चन्द्रमाः अपि तस्मादुत्पन्नः। उपरि उच्छैःश्रवा अश्वश्रेष्ठः, सुधा, रम्भा च प्रादुर्भूताः। तथैव पाञ्चजन्यशंखः मुरारेर्यशसि हस्ते न्यस्तः। एवं चतुर्दश रत्नानि विविधानि लब्धानि। तत्र गत्वा सर्वे मिलित्वा मन्त्रयामासुः। तदा महान् कोलाहलः उत्पन्नः, नारदः पुनः आगतः। तत्र हरिः मोहिनीस्वरूपं गृहीत्वा समुपेत्य स्थितवान्। सर्वे तदनुग्रहेण कामबाणैः विद्धाः दुर्बलाङ्गाः अभवन्। तत्र कौशल्येन हरिः देवतानां मध्ये अमृतं दत्तवान्। स एव तेषु प्रविश्य परमामृतं पीतवान्। तेन अमृतस्पर्शेन दैत्यः तदा न मृतः। राहोः देहात् रक्तधारा प्रवहन्ती दृष्टा। तत्र स्नात्वा शुद्धः सन् राहुं द्रष्टुम् इच्छन्, यः कश्चन, सः इच्छितं फलम् लभते, सहस्रगवां पुण्यं च प्राप्नोति। विभाज्य भागान् सर्वे रत्नभाजः अभवन्। सप्तमुखं अश्वं, यः सागरसम्भवः, सूर्याय दत्तवान्। अमृतं देवगणाय दत्तम्, चन्द्रमाः शम्भवे दत्तः। इन्द्रस्य नन्दनवने तान् सर्वान् समर्पितवान्। महापद्मनामा निधिः कुबेरगृहे गतः। यत्र यत्र सः व्याप्यते, तत्र तत्र प्राणीना विनाशः जायते। तस्मात्कालात् महादेवः नीलकण्ठः इति प्रसिद्धः। सर्वपापविमुक्तः सर्वरत्नधारी भवति। ततः सर्वे देवाः ब्रह्माविष्णुना सह तद्गृहीत्वा प्रस्थिताः। उज्जयिन्यां आगत्य वयं रत्नधारिणः अभवाम। अतः सर्वदा पद्मः अत्रैव स्थिरो वसतु। ये पुण्यात्मानः अत्र स्नानदानपूजानि कुर्वन्ति, ते धन्याः। एवं सम्पूर्णा कथा उज्जयिन्याः महिमानं च रत्नानां सम्प्राप्तिं च प्रकाशयति।