यदा भगवतो देवाः पुण्यस्य क्षयेण क्लेशं प्राप्नुवन्ति, तदा तान् संबोध्य देवी आकाशे शब्दयन्ती इदं उक्तवती—“भूमौ स्नानं दानं चान्यं कर्म कर्तव्यम्।” तस्याः वचनं श्रुत्वा, सर्वे देवाः पुनः महेश्वरस्य वनं प्रत्यागच्छन्। तत्र तद् वनं चतुर्वर्णैः किल पूर्णम्, ऋषिभिः गन्धर्वैश्च सेवितम्। तत्र न कश्चित् दरिद्रः, मूढः, रोगी वा, न च मत्सरः। तत्र जनाः उदाराः, शान्ताः, धर्मिष्ठाः, जरारोगवर्जिताः। पुरुषाः तत्र निवसन्ति, स्त्रियः पतिसंनिष्ठाः। तस्यां नगरीं दृष्ट्वा, देवाः परमं हर्षं प्राप्नुवन्। सा नगरी सततं साधुभिः सेविता, सर्वतीर्थसमन्विता। पुण्यलाभेन च अक्षयं फलम् प्राप्य, देवाः पुनः स्वं धाम प्रत्यागच्छन्। यत्र ये भाग्यवन्तः स्नानं दानं पूजनं च कुर्वन्ति, ते पुण्यं लभन्ते। अतः सर्वैः यत्नेन, बुद्धिमद्भिः सततं तत्र कर्तव्यम्। सर्वयुगेषु सा नगरी अवन्तीति स्मर्यते। एवं उक्त्वा, देवाः परमं धाम प्रत्यगच्छन्। यः शुभं दिव्यं पुण्यं पापनाशनं एतत् आख्यानं पठति, पुत्रहीनः पुत्रं लभते, दरिद्रः धनं प्राप्नोति। पुण्यलाभेन शिवलोकं सततं सम्मानं प्राप्नोति। इदानीं शृणु, यदहं विस्तरेण कथयिष्यामि। त्रिपुरः नाम महादानवः सर्वदानवकुलस्य नित्यं स्वामी आसीत्। स ग्रीष्मे अग्निं सेवितवान्, वर्षासु मेघानां कलकलं सहितवान्। पत्रपतनं खादित्वा, जलं पीत्वा, वायुम् उपयोज्य, निराश्रयः आसीत्। एवं सहस्रवर्षाणि अत्यार्द्रम् तपः कृतवान्। तं ब्रह्मा उवाच—“वरं वृणीष्व, दानवानां श्रेष्ठ।” तदा त्रिपुरः नाम दानवः ब्रह्मणं प्रत्युवाच—“देवैः, दिव्यैः, गन्धर्वैः, भूतैः, सर्पैः, राक्षसैः सह...” इति उक्त्वा ब्रह्मा तस्मात् त्वरितं अदृश्यः अभवत्। ततः आरभ्य, स महादानवः देवानां महावधं आरब्धवान्। त्रिपुरं च अन्यानि चलनगरेषु यत्र इच्छति तत्र स्थापयित्वा, विविधैः उपायैः तेषां वधं कृतवान्, तस्य चित्तं दूषितम्। तत्र न यज्ञाः, न सोमपानं, न “स्वाहा”, “स्वधा”, “वषट्” इत्यादि उच्चारणम्। न देवालयः, न शिवपूजा। न सत्क्रियाः, न दया, न मानुषेषु सम्मानः। एवं, व्यास, तस्यां नगरीं लोको विनष्टः अभवत्। तस्य दोषेन, देवसंघाः सर्वे विनष्टाः, शक्त्याः हीनाः अभवन्। ते देवाः परस्परं संधिं कृत्वा, सभायां मन्त्रयन्ति। तदा ते दुःखस्य कारणं विचिन्वन्ति। ते देवाः सह मिलित्वा, महाकालवनं श्रेष्ठं गत्वा। तत्र दिव्यं अवन्तीनगरं सर्वतीर्थसम्मानितम्। तत्र रुद्रसरोवरे स्नानं, दानं, जपं, तर्पणं च कृत्वा...