स्वर्गात् पृथ्वीं सह पार्षदैः किमर्थं त्वं समागतः? एष मे निवेद्यतामिति तं पृष्टवन्तः। त्वद्विना, भगवन्, न स्वर्गे न पृथिव्याम् न च पाताले सुखमस्ति; अतः त्वं जगन्नाथः अस्माकं स्थलं क्षेत्रं चात्र दत्तुमर्हसि, प्रलयकाले चाक्षयं स्थानं दातुम्। तदा स भगवान् प्रजापतिपतिः तेषां कामितं स्थानं ददौ—तव वासोऽस्तु उत्तरदिशि। अधः दीप्तिमान् महाकालः, स भगवान् विश्वात्मा, प्रतिष्ठितः। सर्वभूतहितार्थं लीलया नगरी निर्मिता। यद्वयं कनकशृङ्गयोः संवादं कृतवन्तौ, तस्मात् प्रथमं नाम कनकशृङ्ग इति प्रसिद्धम्। यत्र ब्रह्मा, विष्णुः, महेश्वरः जपव्यग्राः तिष्ठन्ति, तत्र स क्षेत्रविशेषः अभवत्। एवं कनकशृङ्गाख्यं चरित्रं, अवन्तीमाहात्म्ये पञ्चमेऽवन्त्यखण्डे श्रीस्कन्दमहापुराणे चत्वारिंशत्तमेऽध्याये समाप्तम्। तत्पश्चात्, तत्पुरुषस्य पूर्वे काले, ये वेदविदः प्राज्ञाः, तैः ज्ञायते—सृष्टिकर्ता जगत् ससृजे, दैत्यदनवैः सह। देवदानवाः सर्वदा स्पर्धया युक्ताः युद्धे प्रवृत्ताः। चारणाः किन्नरैः सह द्वेषे व्यवस्थिताः। बलिनः दुर्बलैः सह मनुष्याः अपि तथा। एवं परस्परं परैश्च, लोकोऽयं अनन्तः जातः। अहं तं हरिं शरणं प्रपद्ये, शरणागतदुःखहरं देवं। तदा हरिः महायोगी, विश्वरूपधारी, ध्यानगम्यः अभवत्। ब्रह्माणं प्रति सः उवाच—माम् उचितया ध्यानयोगेन उपधाव, पश्य च माम्। तदनन्तरं सृष्टिकर्ता तद्वचनं श्रुत्वा, ध्यानं त्यक्त्वा, तम् अपश्यत्। पाद्यं अर्घ्यं मधुपर्कं च केशवाय समर्पितम्। त्वया विना, हे विष्णो, जगत् न स्थातुं शक्नोति। त्वं अस्य विशुद्धस्य जगतः अधिपः, अन्यः नास्ति। देवदानवगन्धर्वयक्षराक्षसाः परस्परं विनाशयन्ति; त्वं एव तेषां रक्षणे समर्थः। त्वं सदा चराचरस्य जगतः धारयिता, सर्वभूतात्मरूपेण स्थितः। सर्वं जगद् त्वया धार्यते, अतः उपेन्द्र इति ख्यातिः। अद्य त्वया जगदधिष्ठितम्, सृष्टिकर्तुः स्थानं वासुदेवः इति। यद् यथा तव सैन्यं, तेन त्वं विश्वसेन इति स्मृतः। त्रयो लोका जिताः त्वया, ब्रह्मा अपि त्वया जितः, अतः त्वं जिष्णुः। सर्वस्य, सत्ताद्यादेः, त्वं राजा; तव शुभं, निर्जितासने, स्थैर्यमस्तु। सुदर्शनाख्यं चक्रं तव; अतः कविभिः चक्रपाणिरिति गीतः। शत्रुविनाशाय अश्वाः, हृषीकेश, वरदन्तिनः हस्तिनश्च सन्तु। दिव्यवस्त्रैः शोभनैः रक्तमाल्यैः भूषितः, भीमसेनत्वं गच्छ। यथा भक्तानां मुकुन्दे भक्तिः, तथा मयि त्वयि सदा स्यात्; अतः मयि दया कुरु। सृष्टिकर्तर्, तस्य मण्डलं तथा सदा मुक्तं सदाशिवं मां दर्शय। यत्र अहं जगत् स्थापयामि, तत् स्थलं स्थिरं भवतु—इति ब्रह्मा कुशान् गृहीत्वा। उत्तुङ्गे स्थले समुपेत्य, पितामहः केशवं विनयेन उवाच—त्वं एव विष्णुः, सदा सुरैः पूजितः, मुनिभिः स्मृतः, विस्तारश्रवाः इति प्रसिद्धः। तत्र, तस्मिन्कुशे संस्थितः परमात्मा ब्रह्मणा स्तुतः। अनन्तरं सृष्टिकर्ता परमपुरुषः तं देशं सर्वतः योजनपरिमितं मण्डलमाक्राम्य परिसंवृतवान्।