नराः तत्र न वसन्ति; तत्र निःसन्देहं देवाः सन्ति। तत्र रमणीयं दिव्यं च नगरं अस्ति, यत्र सुरम्याः प्रासादाः शोभन्ते। तेषां प्रासादानां सुवर्णशृङ्गाणि विश्वकर्मणा निर्मितानि। पूर्वे काले अहं तत्र निवसामि, तथा त्वं अपि, हे केशव। तत्रैव दिव्याः ऋषयः, सिद्धाः, यक्षाः, किन्नराः, दानवाः च सन्ति। तथा देवप्रियाः उत्तमाः स्त्रियः अपि तत्र वर्तन्ते। यदा महेश्वरः महादेवः देवैः सह तत्र आगच्छत्, तदा सुवर्णशृङ्गैः रत्नैः मणिभिः च भूषिताः प्रासादाः शोभन्ते। तत्र सः भगवान् दिव्ये रत्नभूषिते प्रासादे वसति। तदा महेशः पितामहः च मिलित्वा तेन विश्वस्य प्रभुना सह आनन्दितवन्तौ। ततः तं पप्रच्छत्—"हे प्रभो, किमर्थं त्वं स्वजनैः सह स्वर्गात् भूमिं आगतः? कथय।" तदनन्तरं अवदत्—"त्वया विना, हे प्रभो, न स्वर्गे, न भूमौ, न अपि अधो लोकस्य सुखं अस्ति।" ततोऽवदत्—"हे विश्वस्य प्रभो, अस्मिन स्थले एकं स्थानं, एकं तीर्थं, च स्थिरं निवासं प्रलये दातुम् इच्छामः।" भगवाञ् प्रत्यवदत्—"हे प्रजापते, यद् इच्छसि तत् स्थानं तव ददामि; तव निवासः उत्तरदिशि भविष्यति।" तत्र अधः दीप्तिमान् महाकालः, जगत आत्मा, प्रतिष्ठितः। सर्वभूतहिताय क्रीडायै नगरं निर्मितम्। यद् यूयं सुवर्णशृङ्गाणि उक्तवन्तौ, तस्मात् प्रथमं नाम कनकशृङ्गः इति प्रसिद्धम्। यत्र ब्रह्मा, विष्णुः, महेश्वरः जपमन्त्रे स्थिताः। इति कनकशृङ्गवृत्तान्तोऽवन्तिक्षेत्रमाहात्म्ये पंचमस्खण्डे स्कन्दमहापुराणस्य चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः समाप्तः, अशीतिसहस्रैकं श्लोकसंख्यायाम्। तत्पुरुषस्य पूर्वकाले, वेदज्ञाः विद्वांसः ज्ञातवन्तः, स्रष्टा जगत् दैत्यैः दानवैः च सह सृजितवान्। देवाः दानवाः च सदा स्पर्धया युक्ताः युद्धे प्रतिस्पर्धन्ति। चारणाः किन्नरैः सह द्वेषे प्रवृत्ताः। सर्वे बलवन्तः दुर्बलैः सह, मनुष्याः अपि। एवं परस्परं अन्यैः च, जगत् अनन्तं भवति। अहं शरणागतदुःखहरं हरिं शरणं गच्छामि। तदा हरिः महायोगी विश्वरूपधारी ध्यानं कृतवान्। ब्रह्मा, माम् यथायोग्यं ध्यानयोगेन ध्यायस्व, पश्य। ततः स्रष्टा श्रुत्वा ध्यानं त्यक्त्वा तम् अपश्यत्। केशवाय पाद्यं आचमनं मधुपुष्पं च दत्तम्। त्वया विना, हे विष्णो, लोकः स्थातुं न शक्नोति। त्वं अस्य विशुद्धजगतः अधिपः, अन्यः न अस्ति। देवाः, दानवाः, गन्धर्वाः, यक्षाः, राक्षसाः परस्परं विनाशयन्ति; त्वमेव तान् रक्षितुं समर्थः। त्वं सदा चराचरस्य जगतः जीवात्मरूपेण धारकः। सर्वं जगत् त्वया धार्यते; तस्मात् उपेन्द्रः इति विख्यातः। अद्य त्वया जगत् आवासितम्; स्रष्टुः निवासः वासुदेवः। तव सेनया जगत् यथावत्, तस्मात् विश्वसेनः इति स्मृतः। त्रयो लोकाः त्वया जिताः, हे देव; स्रष्टा जितः तव, तस्मात् जिष्णुः। सर्वस्य आद्यस्य च राजा त्वमेव; तव शुभं, अद्वितीयं सिंहासनं स्थिरं अस्तु।