पुण्यस्थानेषु एष एव परमं, सर्वं पुण्यं वर्धयति। तत्र कित्यर्थं पुण्यस्थलानां, कित्यर्थं च लिङ्गानां अस्ति? महाकालमहावने, हे व्यास, लिङ्गानां संख्या गणनातीतास्ति। कामेन वा अकामेन वा, यः कश्चन अत्र जातः, तस्य सर्वे पुण्यस्थलानि, देवालयाश्च, सर्वकामान् पूर्णयन्ति। अत्र सर्वे पुण्यस्थलानि पुण्यदायकानि, सर्वत्र सिद्धिक्षेत्राणि सन्ति। यः भक्त्या शृणोति, स परमं पदं प्राप्नोति। भगवतः स्थानं वर्णितम्, योजनपर्यन्तं विस्तीर्णम्। तस्मिन पुण्यस्थले, ये पुण्यशीलाः मानवाः तत्र म्रियन्ति, ते उत्तमं स्थानं प्राप्नुवन्ति। तत्र मृताः कीटकाः पतङ्गाश्च अपि परमं पदं यान्ति। तस्मात्, एकं प्रश्नं सत्यं वद। कुशस्थलीनाम्नः उत्पत्तिः कथं? तथा अवन्ती इति कथं स्मृतम्? हे श्रेष्ठे मुने, तयोः नाम्नोः कारणं वद। एतत् गौरीयुगे वामदेवाय उक्तम्। भगवता महेशेन, विधिना च, तत्र कारणं प्रतिपादितम्। ये तत्र इच्छया वसन्ति, स्वच्छन्दं विचरन्ति, ते स्वर्गं यान्ति। तत्र वासिनां चित्तनिग्रहः कथं? चित्तोत्पत्तिः कथं? एतत् सर्वभूतहिताय वद। भगवतः प्रसन्नः पितामहः, पार्वतीप्रियाय उक्तवान्। त्वं, न जानन्निव, सर्वं पृच्छसि, हे नित्य। वस्तुतः त्वमेव महाकालः, सर्वं तव ज्ञातम्। तत्र मानवाः न वसन्ति, तत्र देवाः एव निस्संशयं वसन्ति। तत्र रम्यनगर्यस्ति, रमणीयगृहैः शोभिता। तत्र विश्वकर्मणा सुवर्णशृङ्गयुक्तानि प्रासादानि निर्मितानि। पूर्वे अहं तत्र स्थितवान्, तथा त्वं केशव। दिव्याः ऋषयः, सिद्धाः, यक्षाः, किन्नराः, दानवाः च तत्र स्थिताः। देवप्रियाः उत्तमा नार्यः अपि तत्र आसन्। यदा महादेवः देवैः सह तत्र आगतः, सुवर्णशृङ्गैः रत्नमण्डितैः प्रासादैः सः रम्ये दिव्ये रत्नमण्डिते प्रासादे वसति। ततः महेशः पितामहः च, समागत्य, तेन विश्वेशेन सह हृष्टाः अभवन्। तत्र आगमनस्य कारणं पृच्छन्ति—हे भगवन्, स्वजनैः सह स्वर्गात् भूमौ आगतः, किं कारणम्? त्वया विना, हे प्रभो, न स्वर्गे, न भूमौ, न अधःस्थले, सुखं अस्ति। अतः, हे विश्वेश, अस्माकं अत्र स्थानं, तीर्थं च, तथा प्रलये अविनश्वरं निवासं देहि। भगवान् प्रत्युवाच—इच्छितं निवासं अत्र ददामि, हे प्रजापते, तव वासः उत्तरदिशि भविष्यति। अधः प्रज्वलमानः महाकालः, विश्वात्मा, तत्र स्थापितः। सर्वभूतहिताय, लीलायै, नगरं निर्मितम्। युवां सुवर्णशृङ्गं उक्तवन्तौ, अतः प्रथमं नाम कनकशृङ्गं इति प्रसिद्धम्। यत्र ब्रह्मा, विष्णु, महेश्वरः जप्ये स्थिताः। एवं कनकशृङ्गाख्यानं समाप्तम्, अवन्तीमहात्म्ये, महापुराणे, पंचमावन्त्यखण्डे, एकोनाशीतिसहस्रश्लोकसम्पन्ने, स्कन्दमहापुराणे।