सीता या रामस्य समीपे शोकाकुला समुपविष्टा स्वस्य परित्यागस्य कारणं पृच्छति स्म—"कस्मात् मया परित्यक्ता अस्मि? किम् अपराधं कृतवती अहम्?" ततः सीता रामं पुनः पृष्टवती—"कस्मात् त्वया लक्ष्मणः...?" इति। राघवः तदा सीतायै प्रत्युवाच—"नाहं लक्ष्मणं परित्यजामि।" स पुनः अवदत्—"सुन्दरनितम्बिनि, पूर्वमेव श्रुतं यत् एष क्षेत्रं विक्षिप्तम् अभवत्।" तत्र स्वार्थपरायणाः जनाः अन्योन्यं न पश्यन्ति। न शिष्यः गुरोः वचः शृणोति, न च गुरुः शिष्यस्य कृत्यं पश्यति। एवं समालोच्य, रामः लक्ष्मणः जानकी च तस्मात् स्थानात् निर्गत्य अग्रे जग्मुः। ते रामतीर्थे स्नात्वा, रामेश्वरशिवदर्शनं कृत्वा, सर्वपापैः विमुक्ताः परमं सौभाग्यं प्राप्नुवन्। तत्र घृततीर्थे स्नात्वा, घृतैः शिवं अभिषिञ्चेत्। देवीमपि पूजयेत्, या योगेश्वरी, या सुरासुरैः पूजिता अस्ति। शङ्खावर्ततीर्थे स्नात्वा, पुरुषः सर्वपापैः विमुच्यते। चतुर्दश्यां दिवसे शुद्धजले स्नानं कृत्वा मोक्षार्थं यत्नः कार्यः। अधुना अहं त्रिषु लोकेषु प्रसिद्धं अन्यत् पुण्यतीर्थं वर्णयामि। तत्र त्रेतायुगे, सूनित्र इति नाम ब्राह्मणः आसीत्, हे व्यास। तं स्वपितरं यवकृतशापेन स्वयमेव हत्वा, किम्पुनकतीर्थे स्नात्वा धर्मनदीं प्रति जगाम। स चिन्तयामास—"कथं मम धारा पतिता, अथवा मम जपः मिथ्या जातः?" इति। तत्र पुनः स्नात्वा, दिव्यं वाक्यं श्रुतवान्—"त्वं ब्रह्महत्या न बाध्यसे; तीर्थस्नानेन सा विनष्टा।" तत्र स्थित्वा, स महात्मा पुनः नगरीं दृष्टवान्। देवदेवो महेश्वरः तत्र पत्तनेश्वर इति विख्यातः। भक्तियुक्तः पुरुषः तं यथाविधि पूजयेत्, हे व्यास। स हंसयानसमारूढः शिवलोकं गच्छति। तत् तीर्थं दुर्धर्ष इति ख्यातम्, ब्रह्महत्यापापविमोचनम्। नदीतीरे स्थितम्, सूर्येण विशुद्धं तद् तीर्थं प्रसिद्धम्। सप्तम्यां वा अष्टम्यां वा, अथवा संक्रान्तौ रविवासरे, शिप्रातीरे स्थितं महेश्वरं दृष्ट्वा, स सर्वपितृमातृवंशं उद्धृत्य शिवं प्रति गच्छेत्। स पुण्यलाभः यावत् चन्द्रार्कौ तिष्ठतः, तावत् लोके अक्षयः भवति। तत्र पुरातने काले इन्द्रः गौतमशापेन पीडितः आसीत्। स प्राचीनकाले शंकरं घोरतपसा तुष्टाव। तेन सहस्रं गावः दत्ताः, अतः स गोपतिः इति कथ्यते। ये मरणं प्राप्नुवन्ति, ते पुनर्जन्म न लभन्ते। ज्येष्ठस्य शुक्लदशम्यां गङ्गायां फलं प्रकाशयेत्। दिव्ययानसमारूढः स स्वर्गे रमते। इच्छितसुखानुभूत्यन्ते स निःसंशयं स्वर्गं गच्छति। यदि गन्धपुष्पनैवेद्यैः सह म्रियते, स रुद्रपुरीं गच्छति। यः ध्याननिष्ठया अम्बालिकां पश्यति, स सर्वपापैः विमुच्यते, यथा सर्पः त्वचं त्यजति।