दीपस्य वह्निना विना तमः न शक्यते दग्धुं, इति तत्र प्रतिपाद्यते। ततः सर्वे देवाः प्रमुदिताः पुनः प्रचण्डबलं दामोदरं पप्रच्छुः। ते घोरतमे तमसि निमग्नाः अग्निं न जानन्ति स्म। तदा शिवभक्ताः देवाः दीपं प्रज्वालयामासुः। दीपदानानन्तरं प्रमुदितैः देवैः महेश्वरः दृष्टः। ततः इन्द्रमुख्याः देवाः स्वर्गे सुखमवापुः। दीपदानस्य फलं ज्ञात्वा दैत्याः अपि विस्मिता अभवन्। महादेवं शुद्धपुष्पैः शुद्धतोयैः च पूजयित्वा सर्वे स्वस्थानेषु स्थिताः दीपदानस्य शोभया समलंकृताः। ततः, हे व्यास, भूतेषु अन्नहीनत्वं च आश्रयाभावः च अभवत्। बहिष्कृताः अपि अग्निं आनयित्वा शिवभक्त्या दीपं अर्पयन्ति स्म; तैः दीपदानस्य फलं लब्धं, पुत्रैः भार्याभिः च सह। ते लूणितं, रसहीनं, जीर्णं, पुरातनं च अन्नं अश्नन्ति स्म। ते सदा हृष्टाः अपवित्रस्थलेषु एव भोजनं कृत्वा रमन्ते स्म। दीपदानस्य फलं ज्ञात्वा ते अपि शिवस्य पुरतः दीपं अर्पयन्ति स्म। तत्रैव ते प्रमुदिताः सुखिनः च सन्तः रमन्ते स्म। तदा पितृलोके घोरं दुःखावस्थां सदा प्रवर्तते स्म। सर्वे उत्तमदेवाः जगन्नाथं दामोदरं प्रपुच्छुः। गन्धर्वयक्षसिद्धविद्याधराः नागाश्च अपि तं जगादुः। ते ऊचुः—अत्र वयं सदा सुखिनः स्मः, रमामहे च। किन्तु, हे जगन्नाथ, ये तत्र वसन्ति ते परमदुःखिता एव। तेषां किञ्चित् अपि प्रकाशकं नास्ति। न कश्चित् सखा, न भार्या, न आश्रयः, न मार्गदर्शकः। तत्र अष्टाविंशति: घोरनरकाः प्रसिद्धाः। कथं, हे कृष्ण, तत्र तैः क्लिश्यमानैः जनैः सुखं प्राप्यते? तदा भगवान् प्रियं वाक्यं उवाच, कामफलप्रदं च। "शृणुत, सर्वे देवाः, यत् अहं वक्ष्यामि। अवन्त्यां पुण्यक्षेत्रं अस्ति, यत् क्षणात् अपि महापापं नाशयति।" चित्तैकाग्र्येण, कार्तिककृष्णचतुर्दश्यां, यः पितृभक्तः संयतः च, कृष्णतिलान् सञ्चिनोति, सः वामभागे यमाय मन्त्रेण तान् समर्पयेत्। वैवस्वताय, कालाय, दक्षाय, मनवे च, हराय, सूर्यपुत्राय, कालिन्दीसहोदराय च, नमस्कारेण ओंकारारम्भकं मन्त्रं उच्चार्य, एकचित्तः तिलपात्रेण यमदेवं तर्पयेत्। एवं विधिना यः बलवंतं यमं तर्पयति, सः तत्र रात्रौ स्थित्वा, कामान्वितः, सूर्याय, रुद्राय, कालान्तकाय च नमः कुर्वन्, कार्तिकमासस्य सर्वं कालं तस्य श्रीः वर्धते। सायं सूर्यास्तकाले, मध्याह्ने च, दीपस्य वातिः पुरुषमात्रा भवेत्। ततः भूमौ स्थाप्य, हस्तमात्रं माप्य, शिरसि द्विहस्तमात्रं, अष्टदलैः भूषितं दीपं स्थापयेत्।