स एव हि कारणं यतः विना तेन न चन्द्रस्य, न सूर्यस्य, न च अग्नेः प्रकाशः संभवति। तस्मिन् विना सर्वं तमसि निमग्नमिव भवति। तदा केचन देवाः, मुनयः, सिद्धाः, ऋषयः, निशाचराश्च करुणया परस्परं सम्बोधयन्तः इदं प्रोचुः—"भगवन्! मुनिवर! सिद्ध! ऋषे! निशाचर! क्व गतः त्वं प्रियः? कं प्राप्तवान्, प्रभो? किं ते किञ्चित् उपक्लेशः अस्ति? किमपि ते किञ्चिद् अस्ति वा कस्यां दिशि? कुतः जलं लभसे, क्व चित्तशान्तिं प्राप्नोषि? क्वचित् निवससि वा?" एवं परस्परं करुणया भाषमाणाः, ये भूतानि भूमेर्गुहासु वसन्ति, तेषां तत्र न सूर्यः, न चन्द्रमाः, नान्ये महाग्रहाः दृश्यन्ते। तत्र ते समं विचिन्त्य पृच्छन्ति—"कस्य प्रकाशेन समतलं विकलमपि पश्यन्ति? कः समं सञ्चरन् शतशः कामान् मनसः ददाति?" यः सुविशुद्धशय्यायां, जले, नौकायाम्, व्याधौ, शुभः परिचारकः, विदेशे सखा, उष्णे छाया, शीतकाले धूमरहितोऽग्निः, स एव सर्वदा सर्वेषां शतशः मनःकामान् ददाति। एवं वदन्तः, हे व्यास, तैः मधुराणि वचनानि श्रुतानि। न च ते जानन्ति क्व स स्थितः, कः वा वदति—स एव केशवः, ईश्वरः। एकं दानं सदा यथार्हं कल्पद्रुमसमं स्मृतम्। तत् सर्वैः दातव्यम्—इदं सत्यम् शृणु। येन उत्तमः दीपः कृतः, येन तमः नाशितम्, स दीपः स्थिरः, विशुद्धः, रम्यः, स्थायि, सूर्यसमप्रभः; तस्य प्रकाशेन गोकर्णः शान्तिं प्राप। सर्वे शेषमुख्याः सर्पाः अपि न उत्थिताः, न च समूहैः अपि। पर्वतेषु, समुद्रेषु, वनेषु, निकुञ्जेषु च, ते पञ्च दिव्य-मूलानि क्षीरयुतानि भुञ्जानाः, चन्द्रवर्धितशाल्युत्तमं भोजनं, सप्तविधं ताम्बूलं च सेवन्ते। शोभनशय्यायाम्, रम्ये वने च, परस्परं आलिङ्ग्य, सर्वे मिलित्वा आनंदम् अनुभवन्ति। सूर्यतापभयात्, चन्द्रांशुशीतात् च विमुक्ताः; यतः सूर्यस्य तापः दाहजनकः, चन्द्रस्य शीतलता शमकरः। ते सुवर्णदीपान् कृत्वा, द्विजातिभ्यः पुनः ददुः। तत्र ते स्वर्गात् अष्टगुणं सुखं प्राप्य, प्रमुदिताः वसन्ति। एष रहस्यम् अहं दयया तुभ्यं प्रकाशयामि। दीपस्य वह्निना विना तमः न शक्यते दग्धुम्। ततः सर्वे प्रमुदिताः पुनः दामोदरं महाबलिनं पप्रच्छुः—"वयं घोरतमसि निमग्नाः, न च वह्निं जानिम।" तदा शिवभक्ताः देवाः दीपं प्रज्वाल्य, दीपदानानन्तरं प्रमुदिताः महेश्वरं ददृशुः। ततः इन्द्रमुख्याः देवाः स्वर्गे सुखं प्राप्तवन्तः। दीपदानस्य फलं ज्ञात्वा, दैत्याः अपि विस्मिताः। विशुद्धपुष्पैः, जलैः महादेवं पूजयित्वा, सर्वे स्वस्थानस्थाः अभवन्, दीपदानस्य शोभया। ततः, हे व्यास, प्रेताः अनाथाः, अनाश्रयाश्च अभवन्।