प्रिय वत्स, सर्वमेतद्वदस्व, तथा शुभस्य दीपस्य च उत्पत्तिं शृणु। स तु वरं याचितुं गतः, सा च तेन प्रार्थिता। तस्मात् अहं त्वां सम्यक् याचे, हे शम्भो, कृपां कुरु, दिव्यनेत्र यः। यद् भवेनोक्तं तत् मे परममङ्गलम्। यथा शुक्ले पद्मे उपविष्टः मधुकरः सौन्दर्यं वर्धयति, तथा त्वं नानारूपविनिर्माता सन् अपि उक्तं वाक्यं न शृणोषि। सा तदा ‘त्वं भवः’ इति उक्त्वा तस्य हस्तं जग्राह। सा तस्मै सुखं दत्त्वा, सस्मितं नाम उच्चार्य, देवानां वचांसि स्मृत्वा, कोपयुक्ता बभाषे—‘यदा पुनः सुवर्णरूपा भविष्यामि’ इति। एवं वदित्वा सा विंध्याचलम् अगच्छत्। तदा पूर्वकृत्यानि पूर्ववाचांसि केवलं स्मृत्वा, हिमालयकन्ये, सर्वलोकसुन्दरी, तव हेतोः इति उक्त्वा, तानि एव वचनानि उक्त्वा स दृष्टेः तव अपसृत्य गतः। ततः जगत् मोहव्यूढं महाभयेन व्याप्य अभवत्। स्वगृहाणि परित्यज्य, ते गाढशोकं जग्मुः। सर्वं विश्वं तमसा आवृतं निर्जनमिव अभवत्। रुद्रस्य त्रिणि नेत्राणि सूर्यचन्द्राग्निरूपाणि। तदा तस्मिन् घोरे तमसि उत्पन्ने, तेषां कार्यसिद्ध्यर्थं एषा बुद्धिः अभवत्। हि तस्य विना न चन्द्रसूर्याग्नीनां प्रकाशः अस्ति। ‘भगवन्! मुनि! सिद्ध! ऋषे! निशाचर! क्व गतः प्रियः? कं प्राप्तवान् प्रभो? अस्ति किमपि ते संचितं वा, किञ्चित् कुतश्चन? वससि कुतश्चिद्? कथं जलं लभसे, वा शान्तिं मनसः?’ इति परस्परं दयया भाषमाणाः, ये भूमिगह्वरवासिनः प्राणी, तेषां न सूर्यः, न चन्द्रः, न चान्ये महाग्रहाः। केन प्रकाशेन समं विषमं च पश्यन्ति? कः समं सञ्चरन् शतं कामान् मनसः ददाति? शय्यायां समां, जले, नौकायाम्, व्याधौ, उत्तमः परिचारकः; विदेशे मित्रम्, उष्णे छाया, शीतकाले धूमरहिताग्निः; सदा सर्वेषां शतकामदः। एवं वदन्तः, हे व्यास, ते मधुरं वचनं शुश्रुवुः। न ते जानन्ति सः कुत्र स्थितः, वा कः भाषते—केशवः प्रभुः। एकं दानं सदा सम्यक् कल्पतरुसमं स्मृतम्। तत् सर्वैः दातव्यं, तत्त्वं शृणु। येन उत्तमो दीपः निर्मितः, येन एषः तमः नाशितम्, अचलं शुद्धं प्रियं स्थिरं सूर्यसमानप्रभं दीपप्रभया, गोकर्णः शान्तिम् अवाप्तवान्। सर्वे सर्पाः, शेषमुख्याः अपि, तदा नोत्थाय, गणशः अपि स्थिताः। एवं शुभदीपस्य उत्पत्तिः, तस्य माहात्म्यं च, सम्यक् श्रूयताम्।