कर्मणा मनसा वाचा वा ते महतीं नदीं प्रति यान्ति। ये च पर्वतान् अनपेक्ष्य लङ्घयन्ति, ते निश्चितं तीक्ष्णपत्रवनं प्रति गच्छन्ति। ते चातिभयानकं कृष्णसूत्राख्यं नरकं यान्ति। यश्च पतितया स्त्रिया सह संगच्छति, स च सा च नरकं पततः। तत्र तु मित्रद्वेषिणं विशेषतः, दुष्टान्नपाके पच्यते। ये चात्मनः पुत्रेण उपदिश्यन्ते, ते श्वानभोज्यं पतन्ति। तत्रैव पापकारिणः क्लेशाय आगतान् पच्यन्ति। ये बहु पापं कृत्वा प्रायश्चित्तं परित्यजन्ति, तेषां परं प्रायश्चित्तं शिवस्मरणं स्मृतम्। यः शिवस्मरणेन शुद्धः सर्वपापविनिर्मुक्तः, स नरकं न गच्छति; तस्मै देवेशस्य पुरतः दीपदानं कार्यम्। एवं सर्वं मे कथय, प्रियं च दीपस्य शुभोत्पत्तिं च। स तु वरं याचितुम् अगच्छत्, सा च तेन विनयेन याचिता। अतः त्वां प्रार्थये, हे शम्भो, कृपां कुरु, दिव्यनेत्र। या भवेन निरूपिता सा मे परमशुभा। यथा शुक्लोत्पले स्थितः मधुकरः तस्य शोभां वर्धयति, तथा त्वं नानारूपविधाता अपि, उक्तं वाक्यं न शृणोषि। सा यदा 'त्वं भवः' इति उक्तवती, तदा स तस्या हस्तं गृहीत्वा तस्थौ। सा तस्मै सुखं दत्त्वा सस्मितं तस्य नाम उच्चारयामास। देववचनं स्मृत्वा, सा कोपसमन्विता वाक्यमुवाच— "यदा पुनः सुवर्णरूपा भविष्यामि," इति तैः एव वाक्यैः सा विन्ध्याचलमगच्छत्। पूर्वकृत्यानि पूर्ववचनानि एव स्मृत्वा, स हिमालयतनये, सर्वलोकेषु सुन्दरी, तव हेतोः इति उक्त्वा, तैः एव वाक्यैः स तव साक्षात् अपगच्छत्। ततः जगत् मोहविष्टम्भेन महाभयेन च पूर्णम् अभवत्। स्वगृहाणि परित्यज्य, जनाः गाढदुःखं पतिताः। सर्वं जगत् प्रकाशं हित्वा शून्यरूपं बभूव। रुद्रस्य त्रिणयनानि सूर्यचन्द्राग्निरूपाणि सन्ति। तदा तस्मिन् अतीव भयानके तमसि उत्पन्ने, तेषां कार्यसिद्धये एषा बुद्धिः अभवत्। यतो हि तस्य विना न चन्द्रसूर्याग्निसंभवः। "भोः देव! भोः मुनि! भोः सिद्ध! भोः ऋषे! भोः निशाचर! क्व गतः प्रियः? कं प्राप्तवान् प्रभो? किं ते किञ्चिदस्ति वा, कुतश्चिद्वा? क्व वससि? कथं जलं प्राप्नोषि, वा मनः शान्तिं?" इति परस्परं कृपया भाषमाणाः, ये भूतानि पातालगुहासु वसन्ति, तेषां न सूर्यः, न चन्द्रः, नान्यः च महाग्रहः। केन प्रकाशेन समं विषमं च पश्यन्ति? कः समं सञ्चरन् शतशः मनसोऽभिलाषान् ददाति? एवं तेषां संवादः, दुःखं च, तिमिरं च, जगति व्याप्तम् अभवत्।