अधःमुख, आस्थिभङ्ग, यन्त्रपीडन इत्यादयः नरकाः सन्ति, ये अतीव भीषणाः। तेषु चान्ये अपि तादृशाः नरकाः दृश्यन्ते। ये नराः पापकर्मसु रमन्ते, ते सर्वे एतेषु पतन्ति। तत्र तेषां दुष्कृतिनां कर्माणि विविधैः घोरैः यातनाभिः क्षीयन्ते। तत्र यमदूतैः ते महावृक्षशिखरेषु निपात्यन्ते। तदा तेषाम् आयसशूलैः अग्निसदृशदाहमानैः, कंटकदण्डैः च, विशेषतः सर्वदा ज्वलनाग्निना पीडनं क्रियते। यो मिथ्याशिक्षां ददाति, पक्षपातेन वदति, सुरापः, ब्राह्मणहन्ता, चौरः, सुवर्णदायकः, गर्भघातकः, गुरुहन्ता, गवां हन्ता, हे मुनिश्रेष्ठ, अन्नत्यागी च—एते सर्वे तप्तायसपात्रे पच्यन्ते। तेषां कुम्भीपाके अधोमुखः पादोपरीतः पतनं भवति। स्वामिनं परित्यज्य ये द्रोहं कुर्वन्ति, तान् तीक्ष्णं ज्वलनकुम्भे क्षिपन्ति। ये परदारगमनं कुर्वन्ति, ते क्रकचनं नरकं प्रविशन्ति। देवद्विजपितृद्वेषी, रत्नदूषकः, पितृदेवगुरुषु सेवां न कुर्वन्, चाण्डालात् दानग्रहिता—सर्वे अधःमुखेन नरकं यान्ति। कृतघ्नः, निन्दकः, क्रूरः, मिथ्याप्रमाणदाता, छद्मवृत्तिः, लाक्षामांसयुष्तिलमद्यम् अश्नन्ति ये, मधुचौरः, ग्रामनाशकः—एते वैतरण्याः नदीं यान्ति। कर्मणा, मनसा, वाचा च ते महानदीं प्रतिपद्यन्ते। यो धर्मविरुद्धं पर्वतारोहनं करोति, स शस्त्रपत्रवनं गच्छति। ते कृष्णसूत्रनाम्नि घोरे नरके पतन्ति। ये च पतितस्त्रियां सह संगच्छन्ति, तौ उभौ नरकं पततः। तत्र तु मलिनभोज्ये पच्यन्ते, विशेषतः सखिद्वेषी। ये आत्मनः पुत्रैः शिक्षिताः, ते श्वभोज्यं पतन्ति। तत्र दुष्कृतिनः यातनायाः प्राप्ताः पच्यन्ते। येन बहुपापं कृतम्, प्रायश्चित्तं न कृतम्— तस्य परमं प्रायश्चित्तं शिवस्मरणमेव। यः शुद्धः, यस्य सर्वपापानि विनष्टानि, स नरकं न गच्छति; तस्य भगवतः समक्षं दीपदानं कार्यम्। एवं श्रुत्वा, स मुनेः प्रियः, सर्वमेतद् पृष्टवान्, दीपस्य शुभोत्पत्तिं च। स वरप्राप्त्यर्थं जगाम, सा च तेन सह प्रार्थिता। तस्मात् अहं त्वां सम्यक् पृच्छामि, हे शम्भो, कृपां कुरु, देवनेत्र। या कथा भवेनोक्तपूर्वा, सा मे परममङ्गला। यथा श्वेतपद्मस्थितः भृङ्गः तस्य शोभां वर्धयति, तथा त्वं नानारूपकर्ता सन् अपि वाक्यं न शृणोषि। सा तदा वदन्ती—‘त्वं भवलोकनाथः’—इति, तेन तस्याः करं गृहीत्वा, सा तस्मै सुखं दत्त्वा, हास्यपूर्वकं तस्य नाम उच्चार्य। देववचनं स्मृत्वा, सा कोपयुक्ता वचः उवाच—‘यदा पुनः सुवर्णरूपा भविष्यामि...