ततः तारा देवस्वरूपिणं शिशुं मुक्तवती। स तु दिव्यतेजाः कुमारः, जातमात्र एव, देवान् अपि तेजसा विमोहयामास। अथ सर्वे देवाः विस्मिताः सस्मारुः—"कस्यायं पुत्रः? सोमस्य उत ब्रहस्पतेः?" इत्यन्योन्यं पृष्टवन्तः। ततोऽपि तारा सत्यमुक्तवती—"सोमस्यायं पुत्रः, देवोपमः कुमारः, एष रहस्यं मम।" ततः स कुमारः "बुधः" इति नाम्ना प्रसिद्धः अभवत्। एवं सुतप्राप्त्या सोमः तु कुष्ठरोगेण क्षयेन च पीडितः अभवत्। स देवदर्शनकाङ्क्षया शीघ्रं अवन्तीनगरं गतवान्। तत्र स्नात्वा सोमेश्वरं सम्पूज्य, भगवतः प्रसादात् तस्य रूपं पुनः सुन्दरं जातम्। भगवता प्रोक्तम्—"मम अनुग्रहेण, सोम, तव रूपं पुनः शोभनं भविष्यति।" हे व्यास, सोमेश्वरतीर्थं च तत्र स्थितं लिङ्गं च सुलभं नास्ति, परमदुर्लभम्। यः कश्चन शुचिसत्त्वः, संयतेन्द्रियः, श्रावणमासे सौराष्ट्रे सोमनाथं प्राप्नोति, स नित्यं तत्र पूजनस्य महाफलम् लभते। अन्यत्र अपि, स्नात्वा अनरकनाम्नि तीर्थे, महेश्वरं दृष्ट्वा, व्यास, पापिनः जनाः केन पापेन तत्र पतन्ति? केन कर्मणा पापात्मानः तत्र गच्छन्ति? इत्येवं पृष्टे, सनत्कुमारः व्यासाय उवाच—"शृणु, बहूनि नरकस्थानानि तत्र प्रतिष्ठितानि। सर्वे अधोलोकाः दुःखदायकत्वेन प्रसिद्धाः। रौरवः, सूकरः, रौद्रः, तालः, विनाशकः, कुम्भीपाकः, क्रकचनः, देवातिदारुणः, अधोमुखः, अस्थिभङ्गः, यन्त्रपीडनं च—एते सर्वे चान्ये चातीव घोराः नरकाः। तत्र पापकर्मणः जनाः पतन्ति। तत्र यमदूतैः विविधैः भीषणैः यन्त्रणाभिः तेषां पापानि क्षीयन्ते। ते महानां वृक्षाणां शिखरस्थलेषु लम्ब्यन्ते; तप्तायसशूलैः, कंटकयुक्तदण्डैः, ज्वलिताग्निना च सर्वदा ताड्यन्ते। यः मिथ्याशाक्ष्यं ददाति, पक्षपातयुक्तं वदति, सुरापः, ब्रह्मघ्नः, स्तेयकारी, सुवर्णस्य च दोषदर्शकः, गर्भघ्नः, गुरुघ्नः, गोघ्नः च—एते सर्वे तप्तायसपात्रे पच्यन्ते, यथा हविर्दत्तत्यागी च। सः कुम्भीपाकं गच्छति, शिरसा अधः, पादाभ्यां उपरि। योऽपि स्वामिनं विश्वासघातं करोति, सः घोरायां कुम्भ्यां क्षिप्यते। परदारेषु गच्छन्तः क्रकचनं नरकं प्राप्नुवन्ति। देवद्विजपितृद्वेषी, रत्नदूषकः, देवपित्रगुरुसंसेवाविहीना, चाण्डालात् दानग्रहणकर्त्ता—एते शिरसा नरकं पतन्ति। कृतघ्नः, निन्दकः, क्रूरः, मिथ्याप्रमाणदातृ, छद्मकारी, लाक्षामांसयुषतिलमद्यान्नभक्षकः, मधुचौर्यः, ग्रामनाशकः—एते वैतरण्यां नदीं गच्छन्ति। एवं तत्र घोरनरकाणां वर्णनं श्रुत्वा, पापकर्मणां फलानि स्पष्टानि जातानि।