सः त्रैलोक्यं व्याप्य भूमौ अवतीर्णः। ततः सः सप्तसप्ततिवारं समुद्रं परितः परिभ्रम्य, अतिवेगेन तं पर्यगच्छत्। तदनन्तरं ताः एव दिव्याः ओषध्यः पृथिव्याम् उत्पन्नाः, विशुद्धाः निर्मलाश्च। ततः सः भगवतः सोमः, सदा तृप्तः, हे मुने, जगता सह स्थितः। तस्मिन्नेव समये ब्रह्मा लोकपितामहः तस्मै सोमाय आज्ञां ददौ। सः सोमः दक्षस्य सप्तविंशतिं कन्याः, महाव्रतधारिण्यः, तेन प्राप्ताः। तदनन्तरं सः सोमः महद् राज्यं प्राप्य, भार्याभिः परिवृतः स्थितः। तत्रात्रिः पूज्यः होताऽभवत्, भृगुः पुण्यः अध्वर्युः। विष्णुः पूज्यः सदस्यः, सनकादिभिः सहितः। सिनीवाली, कुहू, धृति, पुष्टि, प्रभा, वसु च तत्र आसन्। सः सोमः अवभृथस्नानं कृतवान्, चित्तव्यतिक्रमं विना, तेन सर्वैः देवर्षिभिः पूजितः। ततः सः दुर्लभं राज्यं प्राप्य, मुनिभिः पावितः, स्थितवान्। तस्मिन्काले बृहस्पतेः पत्नी तारा, यशस्विनी, प्रसिद्धा, तत्रासीत्। तदा देवाः मुनयश्च सोमं तस्यां विषये पप्रच्छुः। तत्रेन्द्रः कोपात् बृहस्पतेः पक्षं जग्राह। ततः तत्र सोमेन सह भीषणं युद्धमभवत्। सर्वे देवाः भयभीता भवन्तः ब्रह्माणं शरणं ययुः। तेषां वचः श्रुत्वा ब्रह्मा तैः सह गतः। तेन निरुद्धाः देवासुराः संग्रामं परित्यज्य तत्र स्थिताः। बृहस्पतिः स्वां गर्भिणीं भार्यां दृष्ट्वा ताम् अभाषत। तदा तारा पुत्रं मुमोच, देवस्वरूपिणं। सः तेजस्वी बालकः, जातमात्रः अपि, देवांश्च अपि व्याप्तवान्। तदा सर्वे पृष्टवन्तः—“कस्यायं पुत्रः? सोमस्य उत बृहस्पतेः?” तारा सत्यम् उक्तवती—“सोमस्यायं पुत्रः, एष गुप्तं रहस्यम्।” सः पुत्रः “बुधः” इति नाम्ना प्रसिद्धः अभवत्। एवं सोमः कुष्ठरोगेन क्षयेन च पीडितः अभवत्। सः देवदर्शनलालसः शीघ्रं अवन्तीं जगाम। तत्र स्नात्वा सोमेश्वरं पूजयामास। तदा भगवत् कृपया सोमस्य रूपं सुन्दरं जातम्। एतस्मात् कारणात्, हे व्यास, तत्र तीर्थं च लिङ्गं च सुलभं न भवति। यः कश्चित् संयतात्मा श्रावणमासे सोमनाथं प्राप्नोति, सौराष्ट्रे प्रतिदिनं सोमनाथस्य पूजनस्य फलम् लभते। अनन्तरं स्नात्वा अनरकाख्ये पुण्यस्थले, महेश्वरं च दृष्ट्वा—पापिनः दुःखिता जनाः तत्र कस्य पापस्य कारणेन पतन्ति? दुष्कृतिनः प्राणीः कथं तत्र याति? तदा सनत्कुमारः व्यासं प्रति उवाच—“शृणु, व्यास, तत्र बहूनि नरकाणि प्रतिष्ठितानि। सर्वे अधोलोकाः इति ख्याताः, दुःखप्रदाः सदा। रौरवः, सूकरः, रौद्रः, तालः, विनाशकः च, कुम्भीपाकः, क्रकचनः, देवातिदारुणः च तत्र सन्ति।