स ब्राह्मणः शिष्यैः सहितः महद् कालवनं प्रविवेश, तस्मिन्नेव काले रामः केशवश्च स्वैः शिष्यैः सह तत्र प्रविश्य महाकालं प्रणम्य तस्थुः। तदा महाकालः केशवं प्रति भाषां बभाषे। स महाकालः सदा साधूनां च मूढानां च सुखदः आसीत्। तयोः कृते सर्वे राजानः कंसमुख्याः निहताः; अद्य त्वया, निष्पाप, मुनिसिद्धदेवसङ्घादीनां कल्याणं कर्तव्यमिति तम् उपदिश्य, 'एवं करिष्यामि' इति प्रत्युवाच स केशवः, प्रणम्य च तत्रतः निर्गतः। एवं विचित्रस्य वचसः कोऽपि तत्र विश्वासं न चकार। ततो रामकेशवयोः परस्परं समालिङ्गनं कृत्वा महान् शब्दः समुत्पन्नः। अहं तदा न जानामि यद् यदुवृष्णिकुलयोः तौ वीरौ जातौ। ततो हृष्टः स केशवः रामसहितः 'किं गुरोः प्रिये दातव्यम्?' इति पप्रच्छ। स गुरुः प्रत्युवाच—'यः पुत्रः मम लवणसिन्धौ मृतः, तं त्वत्तः इच्छामि।' प्राभासे तीर्थयात्रायां त्वया स अत्र आनयितव्यः इति चोवाच। ततः स महादैत्यः पाञ्चजन्यः मकररूपधारी केशवं प्रति वाक्यम् अवदत्। ततः स केशवः तं पाञ्चजन्यं मकररूपिणं हत्वा, जलाधिपतेर्गृहात् सुलभेन तं पुत्रं जग्राह। यमालयं गत इति मत्वा स केशवः वरुणं प्रति भाषते स्म। पूर्वं दैत्यदानवाः स्वबलदर्पिताः निहताः। या रथः तुभ्यं समर्पितः, शत्रुसूदनेन धृतः, येन युद्धे मृत्युपतिं जित्वा बालकं दृष्टवान्—देवदानवैः स अचलो रथः संग्रामे दत्तः। तदा हरिः रत्नविभूषितं तं रथं ददर्श। स रथः नानाविचित्ररूपैः शोभमानः गरुडध्वजः आसीत्। स देवदानवराक्षसाधिपैः अजय्यः आसीत्। तस्य चत्वारः सुन्दरचक्राणि सहस्रसूर्यसमप्रभाणि बभासिरे। स रथः घोररूपः आसीत्, विहङ्गराजध्वजश्च। तं प्रदक्षिणं कृत्वा देवतान् प्रणम्य, जनार्दनः लोकालयः शीघ्रं यमलोकं ययौ। तत्र शार्ङ्गधन्वा शङ्खध्वनिं चकार। नरकस्थाः पापाचारनिष्ठिताः मनुष्याः तत्र स्थिताः। तेषां शस्त्राणि मन्दानि अभवन्, सर्वाणि बन्धनानि शक्तिहीनानि जातानि। असिपत्रवनाख्यं खड्गपत्रवनं पत्रविहीनं अभवत्। भैरवाभैरवकुम्भीपाकावाचिकाख्यानि घोराणि नरकस्थानि तत्र ददृशिरे। वैतरणी नदी, दुःखदुःसङ्गम्या, तदा भगवतः आगमने सुलभा अभवत्। तदनन्तरं तेषां सर्वेषां पापिनां पापक्षये, ते नरकात् विमुक्ताः अभवन्। ते सर्वे सहस्रशः विमानैः सर्वतः समुत्पेतुः। हे मुनिवर, तदा सर्वं नरकस्थानं रिक्तमभवत्। ततः यमदूताः कृष्णस्य च योधाः तत्र स्थिताः। ते परिचारकाः ऊचुः—'वीर, अनेन मार्गेण रथं मा नय।' ये पापिनः यमेन निःसृताः, ये च कोट्यब्दैः अपि मोचनीयाः न सन्ति, तान् दृष्ट्वा भगवतः हृदि दया सञ्जज्ञे। स उवाच—'अहं सर्वेषां स्वर्गदः, यमलोकप्रवेशनिरोधकः च।' तद्वचनं श्रुत्वा यमदूताः शीघ्रं यमस्य समीपं गताः।