ततः एकचित्तः जनः गुप्तं स्थलम् महाकालं च यत्र तत्र गच्छेत्। ततः ध्यानस्थः सः परमं देवम् दुर्वाससम् आगच्छेत्। श्वासं संनियम्य तत्र दुर्वाससम् उपसर्पेत्। तत्र सर्वथा पूजां कृत्वा श्वासं विमोचयेत्। केवलं तं दृष्ट्वा यमलोकं न पश्यति। केवलं तं दृष्ट्वा बधिरता न जायते। यदि तस्य नाम न जप्यते, तदा तीर्थयात्रा निष्फला भवति। ततः भक्तिपूर्णः जनः बहुशः नमन् तस्य नाम उच्चरेत्। 'हे लोकनाथ! संसारस्य भीषणसागरात् मां उद्धर,' इति पुनः पुनः वदेत्। तेन कर्मणा सप्तद्वीपवती पृथिवी प्रदक्षिणा भवति। देवदेवाय एकं प्रदक्षिणं कृत्वा तस्य फलं लभ्यते। प्रत्येकपदे यज्ञस्य फलं प्राप्तव्यम्—एवं शंकरः माम् उक्तवान्। अत्र सर्वे तीर्थनाथस्य पूजया पूजिताः भवन्ति। यदि सहस्त्रं दानानि दत्तानि, तस्य पुण्यं शृणु। एवं तीर्थयात्रां समाप्त्य स्वगृहं प्रतिगच्छेत्। तत्र शिवभक्तान् शिवध्याननिष्ठान् भोजयेत्। तीर्थयात्रानुक्रमेण प्रत्येकं द्वारं यथाक्रमं अतीत्य गच्छेत्। गोदुग्धा गोः दानं दद्यात्, धनसम्बन्धे कपटं न कुर्यात्। दरिद्रान्, दीनान्, कृपणान्, अन्धान्, पीडितान् च भोजयेत्। शतपरिवारान् उद्धृत्य मातरं पितरं च भक्त्या सेवेत्। ततः मौनं धृत्वा ध्याननिष्ठः काव्यशक्तिं प्राप्नोति। यस्य सन्निधौ काव्यशक्तिः उत्पद्यते। तस्य पत्नी कौशिकी रूपयौवनसम्पन्ना आसीत्। तस्य पुत्रः जातः, अग्निशर्मा नाम। दीर्घकालानन्तरं तत्र दुर्भिक्षम् अभवत्। तदा सः ब्राह्मणः स्वपत्नीपुत्राभ्यां सह विवेकवान् आसीत्। अग्निशर्मा आभीरैः चोरैः च सह संगतम्। स्मृतिः नष्टा, वेदाः लुप्ताः, वंशः विनष्टः, परम्परा नष्टा। सप्तर्षयः व्रतानिष्ठाः तेन मार्गेण आगच्छन्। 'वस्त्राणि, चादरं, पादत्राणानि च त्यज,' इति उक्तम्। तान् श्रुत्वा अत्रिः उक्तवान्—'वयं तपस्विनः तीर्थयात्रायाम् प्रवृत्ताः।' 'अहं तान् नित्यं पालयामि, एषा निश्चला मम हृदयस्थिता।' 'यदि तव कृते पापं कृतम्, तदा कस्य पापं तत् वद।' 'यदि वदन्ति, तर्हि न मिथ्यावदन्तु; जीवसत्त्वं न हन्यात्।' 'अद्य तव वचनैः मे बुद्धिः जाग्रिता।' 'अहं गच्छेयम्, सर्वेषां च वृत्तिं पृच्छेयम्।' इत्युक्त्वा सः शीघ्रं पितरं गत्वा तं उक्तवान्। 'महान् पापः दृश्यते—कस्य इदं? तद् वद।' 'त्वं जानासि यद् कृतम्; यत् कृतं पुनः तव कर्तव्यम्।' सा अपि उक्तवती—'पापं मम नास्ति; सत्यम्, एषः पापः केवलं तव।' एवं श्लोकानां परम्परया कथा संस्कृते सम्यक् प्रवहति।