एकदा, भगवतः हनुमत्केश्वरस्य शिवस्य दर्शनं कश्चन जनः यदि एकवारमपि करोति, तस्य चौरभयम्, दरिद्रता, दुरितानि च कदापि न भवन्ति। तस्य सर्वरोगाः विनश्यन्ति, ग्रहपीडाभिः च सः न बाध्यते। तत्र कुम्कुमेन अभिषेकं कृत्वा, नीलोत्पलैः पूजनं कर्तव्यम्। कृष्णागुरुधूपेन, तिलतण्डुलैः च सम्यक् निवेदनं दातव्यम्। यत्र यत्र जनः म्रियते, तत्र तत्र यमः पितृभिः समः इव भवति। तद् सरः नाम्ना रुद्रसरो विख्यातः, त्रिषु लोकेषु प्रसिद्धः अस्ति। तत्र स्नानं कृत्वा शुद्धः भूत्वा, कोटिश्वरं शिवं पश्येत्। तत्र श्राद्धं कृत्वा, तस्य फलं शृणु। हे व्यास, तद् फलं कोटिगुणितं भवति, अत्र न संशयः। यत्किंचित् तत्र क्रियते, तत् सर्वं कोटिगुणितं फलति, अत्र अपि न संशयः। सर्वपापेभ्यः विमुक्तिः स्यात्, यथा सर्पः त्वचं त्यजति। महाकालं देवम् अपि दृष्ट्वा, सहस्रगोदानस्य फलं लभते। सहस्रचन्द्रायणव्रतस्य च फलम् आप्नोति। स्नानपूर्वकं गन्धपुष्पैः पूजनं कृत्वा, सर्वकामानां सिद्धिः लभ्यते, या देवैः अपि दुर्लभा। ऋतुकाले गन्धपुष्पैः, सुशोभनवस्त्रैः च, समांशः कृत्वा, शिलायाम् आर्द्रं कृत्वा सम्यक् पूजनं कार्यम्। एवं, स्कन्दमहापुराणस्य एकाशीतिसहस्रश्लोकसंख्यायाम्, पञ्चमे अवन्त्याख्ये भागे, अवन्तिक्षेत्रमाहात्म्ये, द्वाविंशः अध्यायः 'रुद्रसरोमहात्म्यम्' इति प्रसिद्धः। शिवा, कल्याणप्रदा, पुण्या, पुण्यलोकदायिनी च स्यात्। रुद्रसरे स्नानं कृत्वा, कोटिश्वरं शिवं दृष्ट्वा, गन्धपुष्पनमस्कारैः देवेशं सम्पूज्य, तत्रैव देवेशः कपालं भूमौ न्यस्तवान्। तत् 'कपालमोचनं' नाम, सर्वपापविनाशनं इति कथ्यते। अर्धार्धपदेन, वित्ते विषये कपटं विना, साष्टाङ्गं नमित्वा, ततः श्रेष्ठं कपिलेश्वरं प्रति गच्छेत्। ततः, एकचित्तेन, दिव्यं हनुमत्केश्वरं प्रति यायात्। अनन्तरं, नित्यं पिप्पलाख्यं महादेवं प्रति गच्छेत्। ततो भक्त्या श्रद्धया च स्वप्नेश्वरं प्रति गच्छेत्। अनन्तरं, दिशांमुखं ईशाननामधेयं महादेवं प्रति यायात्। ततो क्रोधेन्द्रियजयेन सोमेश्वरं प्रति गच्छेत्। ततः, एकचित्तेन, वैश्वानरेश्वरं प्रति गच्छेत्, हे व्यास। ततो लकुलीशं, हस्ते मातुलिङ्गं धारयन्तं, प्रति गच्छेत्। अनन्तरं, गद्याननाथं श्रेष्ठं महादेवं प्रति यायात्, यः सदा देवैः सिद्ध्यर्थं पूज्यते। ततः, वृद्धं नित्यं महाकालं प्रति गच्छेत्। अनन्तरं, जीवनबलप्रधानं विघ्ननाशं प्रति गच्छेत्। तत्र स्नानं कृत्वा, सर्वसिद्धयः लभ्यन्ते। स्वपुत्रं अतिक्रम्य विना, ततः दण्डपाणिं प्रति गच्छेत्। ततो भक्त्या श्रद्धया च पुष्पदन्तं प्रति गच्छेत्। एवं, श्रद्धाभक्तियुक्तः जनः एतेषु तीर्थेषु स्नानपूजनादिभिः, सर्वपापविनाशं, सर्वकामसिद्धिं, पुण्यलोकप्राप्तिं च अवश्यं लभते।