एवमिह मनुष्यः सर्वत्र सिद्धिं विजयमपि प्राप्नोति। यः सुवर्णेन देवम् पूजयति, स सर्वपापेभ्यः विमुक्तः भवति। तस्य न सर्पभीः, न च दरिद्रता जायते। विष्णुमायायाः विमुक्तः, स परमं पदम् आप्नोति। स महापापेभ्यः विमुच्यते, ब्रह्महत्यापि यदि तस्य भवेत्। तं देवम् दृष्ट्वा शतयज्ञफलम् लभ्यते। एवं चतुर्दशतीर्थयात्रावर्णनं नाम विंशतितमोऽध्यायः समाप्तः, अवन्तिक्षेत्रमाहात्म्ये पञ्चमस्कन्धे स्कन्दमहापुराणस्य। तत्र हनुमत्केश्वरं नाम स्थलं अस्ति, यः भोगमोक्षफलप्रदः। यः शैवलसरोवरं स्नात्वा हनुमत्केश्वरं पश्यति—तस्य प्राचीनकथा शृणु, यदपूर्वं अभवत्। विष्णुना रामरूपेण लङ्कायां हनुमान् आहतः। तं दुष्टं हत्वा, सीतां जनकदुहितरं गृहीत्वा। तत्र राज्यं प्राप्य, ऋषिभिः परिवृतः। तदा रामः शम्भोः वायुसुतस्य च वीर्यं पृच्छति। यथा महेश्वरः रणभूमौ अप्रतिमवीर्यः, तथा हनुमान् श्रुत्वा, "वानराणां मध्ये अहम् तुल्यः," इति वदति। स लङ्कानगरं गत्वा लिङ्गं याचितुम् इच्छति। लङ्कां गत्वा, विभीषणं सम्बोधयति। राक्षसराजः वदति, "यथेष्टं गृह्णीष्व।" त्रीणां लोकानां जयात्पूर्वं, मम भ्राता एतत् दिव्यं लिङ्गं दत्तवान्; अद्य अहं तुभ्यं ददामि, वानर—सत्यं एतत्। ततः हनुमान् मुक्ताफलसमानं लिङ्गं गृह्णाति। हनुमान् वचनं श्रुत्वा, विभीषणः पुनः वदति—"श्रूयते, पूर्वे धनाधिपतेः एतत् लिङ्गं आसीत्। रावणः बद्धः जातः तदा धनाधिपः लिङ्गस्य कृपया धनरक्षकः अभवत्।" सप्तमे दिवसे, हनुमान् अवन्तिकानगरं प्राप्नोति। तत्र रुद्रसरसि तटं लिङ्गं स्थापयित्वा स्नानं करोति। तद् लिङ्गं उत्थातुम् इच्छन्, न शक्नोति। तदा देवः साक्षात् प्रकट्य, वायुसुतं सम्बोधयति—"हनुमत्केश्वरः लोके प्रसिद्धः भविष्यति।" यः हनुमत्केश्वरं शिवं एकवारं अपि पश्यति, तस्य न चौरभीः, न दरिद्रता, न च व्यसनम्। तस्य रोगाः नश्यन्ति, ग्रहपीडाः न भवति। तं लिङ्गं केशरलेपनं कृत्वा, नीलोत्पलैः पूजयेत्। कृष्णागारुं धूपं दद्यात्, तिलान् तण्डुलान् च निवेदयेत्। यत्र कुत्रचित् जनः मृत्युम् आप्नोति, तत्र यमः पितृभिः समः भवति। रुद्रसरः नाम्ना त्रैलोक्ये प्रसिद्धः। तत्र स्नात्वा शुद्धः कृत्वा, कोटीश्वरं शिवं पश्येत्। तत्र श्राद्धं कृत्वा, शृणु, यत् फलम् लभ्यते। फलं कोटिगुणं भवति, व्यास, अस्य विषये न संशयः।