यत्र पार्वती हरस्य समीपं नीताभूत्, तत्रैव हरेण सिद्धिः प्राप्ता। तत्र द्वौ महाबलिनौ दानवौ जातौ—चण्डः प्रचण्डश्च। तत्रैव गिरिशं द्यूतपात्रं च हस्ते धारयन्तं दृष्ट्वा, तौ उभौ दानवौ 'देवदेवि!' इति समाह्वयन्तौ 'अहं ते दासः' इति च उक्तवन्तौ। तदा भगवति श्रीपार्वत्यां हरः अनुरक्तः अभवत्, तस्मिन्नेव काले तौ देवशत्रू चण्डप्रचण्डौ तत्र आगतौ। तौ उभौ दानवौ त्रिशूलाभ्यां नन्दिं विदारयामासतुः। तदा शिलादसुतं नन्दिनं तत्र आहतं दृष्ट्वा, भगवती उक्तवती—'एते द्वौ महादानवौ हन्तव्यौ, नश्येताम्।' अथ तयोः महाबलिनोः दानवयोः भगवत्या हतानयोः दृष्टे, सा देवी जगति 'हरसिद्धि' इति नाम्ना प्रसिद्धा अभवत्। महाकालक्षेत्रे सा हरसिद्धिः इति विख्याता अभवत्। यो जनः परं भक्त्या हरसिद्धिं पश्यति, सः पुरुषश्रेष्ठः, सा आद्य सिद्धा, महादेवी, नित्यं, आकाशरूपिणी च। यः चतुर्षु अक्षराणि 'हरसिद्धि' इति मन्त्रं स्मरति, यः वा महा-नवम्यां हरसिद्धिं पूजयति, तस्य पूजने देवी हरसिद्धिः, हरप्रिया, पावनी, शुद्धा, सर्वत्र सुखदा भवति। महा-नवम्यां, हे व्यास, महिषासुरादयः दैत्याः नश्यन्ति। एवं स्कन्दमहापुराणस्य पंचम अवन्तिखण्डे, अवन्तिक्षेत्रमाहात्म्ये, हरसिद्धिमाहात्म्यं नाम नवदशोऽध्यायः समाप्तः। यः कश्चन सुवर्णपुष्पैः पूजयेत्, तस्य सिद्धिः कदापि न क्षीयते। एवं वातायाक्षिण्या माहात्म्यं समाप्तम्। यः श्रद्धया तिलदानं करोति, सः दानवत्वेन न जायते। यत्किञ्चिद् दत्तं, यस्मै समर्पितं, तत् अविनाशि भवति। हरसिद्धिनाम्नि स्नानेन, पुरुषः दानवत्वात् विमुक्तः भवति। तस्य नित्यं मोक्षः, तस्य वंशे न कश्चन प्रेतरूपेण जायते। सः सर्वपापेभ्यः मुक्तः, इव सर्पः त्वक् त्यजति। यमलोकं त्यक्त्वा, हे व्यास, रुद्रलोकं गच्छति। अश्वमेधफलं प्राप्नोति, हे व्यास, अत्र न संशयः। सः देवः 'डमरुकेश्वर' इति नाम्ना प्रसिद्धः। तस्मिन्स्थले रोगभयं नास्ति, मृतः च शिवपुरीं गच्छति। सः राज्यं स्वर्गं च प्राप्नोति, इन्द्रवत्। भोगयुक्तः, कोटिशतयुगेषु पूर्णं सुखं अनुभवति। अत्रैव पुरुषः सर्वत्र सिद्धिं विजयां च प्राप्नोति। सुवर्णेन देवमर्चयन्, सर्वपापेभ्यः विमुक्तः भवति। तस्य सर्पभयं नास्ति, न दरिद्रता जायते। विष्णुमायाविमुक्तः, परं पदं प्राप्नोति। ब्रह्महत्यादिपापात् अपि विमुक्तः भवति। तं देवमेकं दृष्ट्वा, शतयज्ञफलं लभते। एवं चतुर्दशतीर्थयात्रावर्णनं नाम विंशतितमोऽध्यायः, अवन्तिक्षेत्रमाहात्म्ये, पंचमे स्कन्दमहापुराणे समाप्तः। अत्र हनुमत्केश्वरनाम तीर्थं अस्ति, यः भोगमोक्षफलप्रदः। यः शैवसरोवरस्नानं कृत्वा, हनुमत्केश्वरं पश्यति, सः फलमश्नुते। तस्य प्राचीनमाख्यानं कथयामि, यद् पूर्वं अभवत्।