हिमगिरिगुहायां, सिद्धैः सेव्यमानायां, सा देवी तपश्चर्याम् अतीव कठिनां समाचरत्। तस्याः घोरतपसः प्रभावात् महादेवः स्वयं जन्मं लभते स्म। तस्याः जन्मसमये, या देवी तेजस्विनी, केवलं स्वल्पज्ञानवती अभवत्। तयोः उभयोः, तत्त्वनिष्ठयोः, योगः सम्यक् अनुकूलः सञ्जातः। तत्र, देवानां कार्यसिद्ध्यर्थम्, मुनिवचनेन यथोचितं आचरितव्यम्। मातरः, गर्भे स्थितायै तस्यै स्वस्वरूपेण हर्षं जनय। सा देवी, कालीति विख्याता, हसितुम् आरब्धवती, ततः सती कोपमुपगता। सा शर्वं प्रभुं, चन्द्रसूर्यसमप्रभं, प्रसूता। हे देवि, त्वमपि असुरान् ये लोकेषु दुष्प्राप्याः, तान् हन्तुम् अर्हसि। तस्याः योगेन त्वमपि असुरनाशनशक्तिम् अवाप्स्यसि। गौरी व्रतानि समाप्त्य, गौरीरूपा भविष्यति। ततः तवापि सहजांशः उत्पत्स्यते। वरप्रदे, त्वं एकानंशा इति लोके पूजिता भविष्यसि, नानारूपा, नानाविभूषिता, सर्वकामफलप्रदा। त्वमेव गायत्री, यस्याः मुखं प्रणवः, या वेदवाचिका। मनुष्येषु त्वं कमला, शूद्रेषु तेषां जननी। कीर्तिमन्तां कीर्तिः त्वमेव, सर्वदेहिनां श्रीरपि त्वम्। भूषितानां शोभा त्वमेव, हृष्टकर्मणां शान्तिरपि त्वम्। त्वं समुद्रपर्यन्तानां महामर्यादा, क्रीडायुक्तानां लीलैव च। एवं, हे देवी, नानारूपा विश्वेषु पूजिता, सर्वकामान् निःसंशयं लप्स्यसे। एवं सा देवी ब्रह्मणा स्तूता। यत्र पार्वती नीताभूत्, यत्र च हरः सिद्धिं प्राप, तत्रैव द्वौ बलिनौ दानवौ जातौ—चण्डः च प्रचण्डश्च। तत्र, गिरिशं द्यूतपात्रं च हस्ते धृतवन्तं दृष्ट्वा, 'देवदेवि!' इति आहूय, 'अहं तव दासः' इति उक्तवान्। तदा, भगवति आकर्षिता, तौ द्वौ देवकण्टकौ उपस्थितौ। ततः, नन्दिः ताभ्यां त्रिशूलाभ्याम् आहतः। नन्दिनं शिलादपुत्रं तदा पीडितं दृष्ट्वा, 'एते दानवश्रेष्ठौ हन्तव्यौ' इति स उवाच। तयोः दानवयोः निहते, सा देवी दृष्ट्वा, लोके 'हरसिद्धि' इति ख्यातिं प्राप। सा एव महाकाले हरसिद्धि इति प्रसिद्धा अभवत्। यः कश्चन भक्तियुक्तः पुरुषः हरसिद्धिं पश्यति, स आद्यसिद्धा महादेवी, नित्यश्च, व्योमरूपा, तं मन्यते। यः 'हरसिद्धि' इति चतुर्षु अक्षरैः मन्त्रं स्मरति, यः च नवम्याम् हरसिद्धिं पूजयति, तस्मिन्नेव दिने सा हरप्रियाभूता देवी पूजिता, पुण्या, विशुद्धा, सर्वत्र सुखदायिनी च भवति। महानवम्यां, हे व्यास, महिषादयः असुरा अपि निहन्यन्ते। एवं, एकाशीतिसहस्रश्लोकसंख्यायां स्कन्दमहापुराणे, पञ्चमे अवन्तिकाण्डे, अवन्तिक्षेत्रमाहात्म्ये, हरसिद्धिमाहात्म्यनामकः एकोनविंशोऽध्यायः समाप्तः। यः सुवर्णपुष्पैः पूजयति, तस्य सिद्धिः कदापि न क्षीयते। एवं वातायक्षिण्या माहात्म्यं समाप्तम्। यः श्रद्धया तिलदानं करोति, स पुनः राक्षसत्वं न प्राप्नोति।