राजन्, सः न निद्रां करोति, न स्नानं च, एवं वदति स्म। तत्र रम्या रम्भा, मेनका, प्रम्लोचा, पुञ्जिकस्थली च, सूर्यदत्ता, विशालाक्षी, चन्द्रा, चन्द्रप्रभा च अपि, सर्वाः सुस्मिताः अप्सरसः सन्निहिताः आसन्। तासां मध्ये एका सुन्दरी, मनोज्ञलोचना, मर्त्यस्य कृते रुदती दृष्टा। तदा अन्याः अप्सरसः तां प्राहुः—"किं त्वं, सुशोभने, मर्त्यस्य कृते रुदसि?" तत्रैव उक्तम्—"नपुंसकः स्त्रीपुंसयोः संयोगात् यः सुखं जायते, तद् न जानाति।" एवं वचः श्रुत्वा, अप्सरसः समालोच्य, तत्र सावधानाः अभवन्। ततः ते वृक्षच्छायायाम् उपविष्टं राजानं ददृशुः। ताः सर्वाः दिव्याङ्गनाः, कामाग्निना पीडिताः, तं दृष्ट्वा विस्मयम् उपगताः। सः ऐलः, पुरूरवाः नाम, पृथिव्याः प्रभुः इति प्रसिद्धः। उर्वशी एवं वदन्ती, सर्वाः अप्सरः तस्य वचः शुश्रुवुः। एतेषु एव कालेषु, भगवतः नारदः तत्र आगतः। सः ताः निरीक्ष्य उवाच—"किं कारणं, यः यूयं अत्र महान् शब्दं कुर्वथ?" ततोऽनन्तरं सः उवाच—"शीघ्रं वरं वृणुध्वं; वियोगः न भविष्यति।" तत्रैव उक्तम्—"यः कश्चित् स्त्री वा पुरुषः वा, अस्मिन दुःस्थाने तीर्थे स्नानं कृत्वा, यः तिलैः वा लवणेन वा आत्मानं तौलयति, गुडेन वा मधुना वा, पार्वत्यै समर्पयति, तस्मिन दाने शर्करया वृद्धिः, गुडेन अङ्गेषु पूर्णता च भवति।" "द्वादश युग्मानि देव्या देवस्य च भोज्यरूपेण दातव्यानि। वेत्रमयः मेखला, चोलकं, तथा रेश्मवस्त्राणि च दातव्यानि। आषाढे, श्रावणे, वा भाद्रपदे, उत्तमा स्त्री, उमा इव, जायते। तयोः देवयोः धारणं स्त्रीणां तौलने कर्तव्यम्। यत् किञ्चिद् तत्र दत्तं, समर्पितं, जपितं वा, तत् कोटिगुणितं भवति। निश्चितम्, मृत्योरनन्तरं सा गन्धर्वाप्सरसां लोकं प्राप्नोति।" "परमं सिद्घिं दृष्ट्वा, दम्पती सुगन्धिपुष्पैः पूज्य, रुद्रलोकं प्राप्नुतः। यथा देवीस्वरूपे वियोगः न दृश्यते, एवं कृत्वा, हे ब्राह्मण, सर्वाः ताः स्त्रियः स्वर्गं गता।" दक्षिणे, देव्या: पृष्ठतः, महेशसरो नाम तीर्थं अस्ति। तत्र, स्नानं कृत्वा, मातृभ्यः यथाविधि पूजां कृत्वा, पुरुषः शुभफलम् आप्नोति। एवमुक्ते, तत्र प्रश्नः जातः—"कथं महेषो नाम दैत्यः रुद्रक्षेत्रे हतः?" तत्र, भगवन् ब्रह्मतेजसा दीप्तं कपालखण्डं गृहीत्वा, अग्निसमप्रभः बभासे। विश्वस्येश्वरः, क्रीडया देवांश्च मोहितवान्। सः परमपवित्रं क्षेत्रं गत्वा, यत्र महेश्वरः स्थितः, तत्र अग्निसमं कपालं गणानां पुरतः स्थापयामास। तदा तेन भीमेन शब्देन, दशसु दिशः सम्प्रणदिताः। तस्मिन घोरे शब्दे, देवद्विषां शत्रुः दैत्यः, तं न सहमाणः, क्रोधेन समाक्रान्तः, देवैः अजय्यः, दुष्टात्मा, कोटिभिः उग्रदैत्यैः परिवृतः, युद्धाय सज्जः अभवत्। तं दृष्ट्वा, पिनाकधन्वा भगवान् सर्वान् गणान् उवाच—"सः शीघ्रं आगच्छति; अतः यूयं तम् हन्तुम् उत्स्यथ।