इला-पुत्रः धर्मात्मा पुरूरवाः नाम्ना प्रसिद्धः आसीत्। सः कामात्मा पुरूरवाः, यदा उर्वशीं वासवस्य पुरतः नृत्यमानां अपश्यत्, तदा धैर्येण मनः संयम्य क्षणमेकं स्थिरः अभवत्। तस्मात् स्थलात् स कामेन आक्रान्तः, मनसा अत्यन्तं क्षुब्धः, ततः तत्रत्यात् देशात् निर्गत्य, स्वचेतनां पुनः प्राप्तवान्, भूमेः उपरि उत्तिष्ठन्। पुरूरवाः तं देशं स्मृत्वा तत्र गतवान्, चित्तरङ्गदस्य गृहम् प्रविश्य, तेन सह दूतम् प्रेषितवान्। स्वर्गः उर्वश्याविहीनः, देवतानामपि रिक्तः अभवत्। तया वियुक्तः सः अपि शून्यहृदयः विचरन् अभवत्। सः तीर्थानि सञ्चरन्, कालमहावनं प्राप्तवान्। सः न निद्रां करोति, न स्नानं, हे राजन्, एवं भाषते स्म। तत्र रम्भा, मेनका, प्रम्लोचा, पुण्जिकस्थली, सूर्यदत्ता, विशालाक्षी, चन्द्रा, चन्द्रप्रभा च—एता अप्सरसः तं दृष्ट्वा, उर्वशीमुद्दिश्य, "सुन्दरि, कोमललोचने, त्वं कुतः मर्त्यस्य कृते रोदिषि?" इति पृष्ट्वा, "क्लिबः स्त्रीपुरुषसंयोगे सम्पद्यते सुखं न जानाति," इत्यपि उक्तवत्यः। एतद्वचनं श्रुत्वा, ताः अप्सरसः चिन्तयित्वा, सावधानाः अभवन्। तत्र ते राजानं वृक्षच्छायायाम् उपविष्टं दृष्टवन्तः। सर्वाः ताः दिव्याङ्गनाः, कामेन पीडिताः, तं दृष्ट्वा, अयिलः नाम्ना पुरूरवाः, पृथिव्याः अधिपः इति प्रसिद्धः। तदा उर्वशी एवं वदन्ती, अप्सरसां गणः तस्याः वचनेन समाकर्ण्य, तत्रैव महान् नारदः आगतः। ताः निरीक्ष्य, सः उवाच—"किमर्थं यूयं अत्र कोलाहलं कुर्वथ?" इति। "शीघ्रं वरं वृणुत; वियोगः न भविष्यति। यः कश्चन, स्त्री वा पुरुषः, अस्मिन दुर्भगे तीर्थे स्नानं कृत्वा, तिलैः वा लवणेन वा आत्मानं तुलयेत्, गुडेन वा मधुना वा, तद् देवीं पार्वतीं समर्पयेत्, तत्र दानस्य वृद्धिः शर्करेण, पूर्णता गुडेन अङ्गेषु। द्वादश युग्मानि देवी-देवताभ्यां भोज्यरूपेण दातव्यानि। वेत्रमयी मेखला, कञ्चुकं, शुक्लवस्त्राणि च दातव्याः। आषाढे, श्रावणे, वा भाद्रपदे, तत्र उत्तमा स्त्री, उमा-देव्याः सदृशी, जायते। तयोः देवत्ययोः धारणा तया स्त्रिया तुलादानेन कर्तव्या। यत् तत्र दत्तं, हुतं, जपितं वा, तत् लक्षगुणं भवति। न संशयः, मरणानन्तरं सा गन्धर्वाप्सरसां लोकं प्राप्नोति। तत्र परमं लाभं दृष्ट्वा, दम्पती सुगन्धिपुष्पैः पूज्य, रुद्रस्य लोकं प्राप्नुतः। यथा देवीस्वरूपे वियोगः न दृश्यते, एवं कृत्वा, हे ब्राह्मण, सर्वाः ताः स्त्रियः स्वर्गं गताः। दक्षिणे, देव्याः पृष्ठतः, महेशसरो नाम तीर्थं अस्ति। तत्र, तस्मिन् तीर्थे, स्नानं कृत्वा मातॄः सम्यक् पूजयन्, एवं कथायां, हे राजन्, कथं रुद्रक्षेत्रे महेशासुरः हतः इति पृच्छ्यते।