वेदमन्त्रैः हविषा यज्ञैश्च यानि कर्माणि विधीयन्ते, तानि वैदिकानि कर्माणि इति अभिधीयन्ते। अमावास्यायां पौर्णमास्यां च अग्निहोत्रस्य अनुष्ठानं कर्तव्यम्। सोमपानं यज्ञकर्म च, सर्वाणि विधिप्रयुक्तानि कर्माणि, इच्छितं आचरणं अभिमन्यते। अग्निः, भूमिः, वायुः, आकाशः, चन्द्रः, सूर्यः—एतेषु चिन्त्यमानः यः कर्म करोति, तद् दिव्यं भवति। अन्यः योगमार्गः सांख्यः नाम; तस्य विशेषं मम वाक्यात् शृणु। अचेतनानि तत्त्वानि पञ्चविंशेन तत्त्वेन, पुरुषेण, संयोजनीयानि। रुद्रः षड्विंशः तत्त्वः, स्रष्टा, सर्वज्ञः, चेतनः, ईश्वरः च। पुरुषः नित्यं अव्यक्तः, कारणं महेश्वरः। गणनायाः अर्थं गुणात्मकं प्रधानं अपि विचार्यते। तद् कारणं अपि रुद्रस्य एव, तद् इच्छितं पदं इति कथ्यते। प्रधानस्थं तत्त्वं अचेतनं इति अभिधीयते। प्रयोजनभेदं विज्ञाय तत्त्वं गणनारहितं इति गण्यते। एवं तस्य स्वरूपं तत्त्वगणना च यथार्थतः व्याख्याता। सांख्ये स्थितं भक्तिं पण्डिताः आध्यात्मिकं इति मन्यन्ते। अन्यः प्राणायामनिष्ठः योगी यः सदा संयतेंद्रियः ध्यानं करोति। हृदयकमलमध्ये स्थितं पञ्चमुखं त्रिनेत्रं एकं चिन्तयति। श्वेतं, शुभं, दशभुजं, वराभयप्रदं हस्तैः युक्तं। यः रुद्रस्य भक्तः सः रुद्रभक्तः इति उच्यते। एतत् रुद्रेण एव ब्रह्मादिसभायाम् स्थापितं। ते सर्वे लोभमोहमदममित्वं विगत्य, सदा त्रिविधेन कर्मणा भूतानां अभयप्रदानं कुर्वन्ति। ये ब्राह्मणाः पुण्यस्थलेषु विविधयज्ञपरायणाः, ते दुर्गमं अक्षयं च ब्रह्मसंयोगं अवाप्नुवन्ति। पुनर्जन्मं त्यक्त्वा, महेश्वरनियमस्थिता भवन्ति। गार्हस्थ्यधर्मं अंगीकृत्य, षट्कर्मनित्यनिष्ठा सदा भवन्ति। ते अधिकं फलम् आप्नुवन्ति, सर्वदुःखविमुक्ताः। दिव्यसंयोगेन ऐश्वर्यं प्राप्त्वा, स्वस्मिन् वस्तुनि आरूढः भवति। सहस्रस्त्रीसंकुलः, इच्छानुसारं गच्छति तिष्ठति च। सः पुरुषेषु सर्वेषु श्रेयः, सर्ववर्णेषु श्रेष्ठः, धनाढ्यः च। धर्मज्ञः, रुद्रभक्तः, सर्वविद्याविशारदः। वेदाध्ययननिष्ठः, भिक्षायाश्रितः, जितेंद्रियः च। यदा सः कालानुसारं मृत्युम् उपैति, सर्वसुखान् भुक्त्वा, तदा रुद्रस्य गुह्यकनाम्नी गणायां श्रेयः स्थानं प्राप्नोति। तेषु सदृशं ऐश्वर्यं लभते, देवदानवमनुष्येषु सर्वेषु पूज्यतमः भवति। सहस्रकोटिवर्षाणि, शतकोटिवर्षाणि च, ऐश्वर्येण राज्यं कृत्वा, यदा सः पुरुषः निर्गच्छति। ब्रह्मचर्याश्रमस्थः, महाकालवनपुण्ये वसन्, यदा मृत्युम् उपैति, तदा दिव्यरथेन सूर्यतेजसा प्रकाशितः आरोहति। रुद्रस्य लोकं प्राप्त्वा, गुह्यकैः सह रमते।