श्रीभगवानुवाच— ये भक्ताः मम भजनाय इच्छन्ति, तेषां कृते मया अनुग्रहः दत्तः। हे निष्पापाः, महाकालवने देवाः मम समीपम् आगच्छन्। तत्र द्व्यक्षरं गुह्यनाम जगति प्रसिद्धं भविष्यति। मया एव कपालव्रतमिदं घोषितम्। कपालपाणिः सन्तुष्टः, भिक्षाव्रतेन युक्तः, सर्वेषां प्राणिनां मध्ये पूजितः, मित्रशत्रुषु समः, आत्मसंयमितः, सर्वेषु अनासक्तः, मृत्तिका-भस्म-जल-संग्राही, पुण्याश्रमतीर्थवास्यपि, भगवति चित्तस्थिरः। एतत् कपालव्रतं मया प्राचीनकाले स्वयमेव आचरितम्। एष कपालव्रतः दुर्ग्राह्यः, परमाश्चर्यरूपश्च। यो मनुष्यः द्वेषमोहाभ्यां महाव्रतम् उत्सृज्य पापेषु स्थितः, तस्मात् कदापि महापाशुपतं न हिंस्यात्, न निन्देत्। यः श्रद्धया महाव्रतीनं भिक्षां ददाति, यश्च कपाले भिक्षां यतिभ्यः पूरयति, स धन्यः। कपाले भोजनं परमं स्मृतम्—एष ब्रह्मसम्भूतः पन्थाः। केवलं तेन सह संभाषणात् दोषाः पापानि च जायन्ते। शेषदर्शनात्, महाव्रती पुरुषः दृष्टः। एतत् कृतयुगे वने साक्षात् दृश्यते। यः इमं श्लोकसमूहं लोके पठति, तस्यायं धाम—यशोविशेषसमूहैः पूजितं, दोषनाशनं च—प्राप्यते। ये रुद्रलोककामिनः, ते पुण्यतीर्थवासी भवन्तु। पुरुषाणां स्त्रीणां वा, यः कश्चन योगविधौ प्रतिष्ठितः, तस्यापि किम् आवश्यकम्? पुरुषाश्च स्त्रियश्च, वर्णाश्रमयुक्तैः सह, निवसन्तु। कर्मणा, मनसा, वाचा च, रुद्रभक्त्या, जितेन्द्रियैः—कानि कर्माणि कर्तव्यानि? रुद्रभक्तेः स्वरूपं वद। इह लोके लौकिकं, वैदिकं, अन्यच्च, आत्मसम्बन्धि च—कर्माणि सन्ति। ध्यानधारणामेधया रुद्रस्मरणं भवति। व्रतैः, उपवासैः, नियमैः, इन्द्रियनिग्रहैः च। घृतक्षीरदधिसुगन्धिदर्भदानैः, अग्नौषधिगन्धैः, कालीकाष्ठधूपैः, वस्त्रैः, सुगन्धलेपनैः, स्तुतिपताकाचामरध्वजैः, भोज्यभक्ष्यपेयैः, यावदन्नान्नैः, लोकैः। वैदिकानि कर्माणि तु मन्त्रहोमयज्ञैः क्रियन्ते। अमावास्यायां पौर्णमास्यां च अग्निहोत्रं कर्तव्यम्। सोमपानयज्ञादिकं काम्यं कर्म। अग्निः, पृथिवी, वायुः, आकाशः, चन्द्रः, सूर्यः—एतेषु यत्कर्म क्रियते, तद् दिव्यं भवति। अत्रान्यः योगमार्गः सांख्याख्यः, तस्य विशेषं शृणु। अचेतनानि तत्त्वानि पञ्चविंशतिना पुरुषेण संयोजनीयानि। रुद्रः षड्विंशतितत्त्वं, स्रष्टा, सर्वज्ञः, चेतनः, ईश्वरः। पुरुषः नित्यं अव्यक्तः, कारणं महेश्वरः। संख्यानाय गुणमयं प्रधानं अपि कथ्यते।