देवानां संरक्षणार्थं कारणं यथावत् शृणुत। अत्र द्रोहणनामकः असुरः आसीत्, महाबलसमन्वितः मायावान् च। तस्य अनुचराः दैत्याः बलिनः शत्रुपुरीजयिनः आसन्। ते मायायुक्ताः गूढगमना इन्द्रं देवान् च हन्तुम् उद्यताः, शस्त्रधारिणः युद्धाय सज्जाः अभवन्। तेषां कपालपातनात्, पृथिव्याः कम्पनात् च, जगतः स्थितिनाशाय महान् प्रयासः उत्पन्नः। त्वं हि देवानां कृपादाता, गुणस्मरणेन पूजितः; दिव्यदृष्ट्या कीर्त्यैश्च महात्मना चातिवन्दितः, भीषणस्वरूपः। ध्यानाभ्यासेन यत् लभ्यते, तत् अन्येषां न लभ्यते। तपः मनसा वाचा कायेन च दुष्करं कर्तुम्, तदपि त्वया दीर्घकालपरिश्रमेण निगृहीतदेहेन साधितम्। तदा ते भक्ताः शीर्षं नत्वा, उपविष्टाः प्रभुम् इदम् ऊचुः— “वरद, अस्माकं मर्त्यानां समागतानां रक्षां दातुम् अर्हसि, देवेश, भक्तानां अभयप्रदायक।” भगवान् उवाच— “यदपि दुर्लभतमाः बहवः वराः, पुनः पुनः दास्यामि।" इत्युक्ते भगवति, ब्रह्मा प्रत्युवाच— “भगवन्, महावरोऽयं प्राप्तः, पर्याप्तं चास्ति।” शिवः पुनरुवाच— “अस्मिन्लोके ये मम भक्ताः, ये मया हताः, जटिलाः कपालिनः त्रिशूलधारिणश्च, तेषां निग्रहाय, तव संबोधनाय च, मया भक्तेषु भक्तिकामेषु कृपा दत्ता। महाकालवने, हे पापशून्याः, देवाः मम समीपम् आगतवन्तः। द्व्यक्षरं रहस्यनाम लोके प्रसिद्धं भविष्यति। कपालव्रतमिदं मया एव उद्घोषितम्। कपालपाणिः, तृप्तः, भिक्षाव्रतसमन्वितः, सर्वेषां प्राणिनां मध्ये पूजितः, सदा मित्रशत्रुषु समः, जितेन्द्रियः सर्वत्रासक्तः, मृत्तिकाभस्मतोयसंहारी, पुण्याश्रमतीर्थवास्य्, भगवति चित्तनिष्ठः। कपालव्रतम् आदौ मया एव आचरितम्। एतत् कपालव्रतम् अत्यन्तदुष्करं, परमाश्चर्यम्। द्वेषमोहाभ्याम् महाव्रतम् उत्सृज्य, नरः पापे स्थितः भवति। अतः महापाशुपतं न हिंस्यात्, न निन्देत्। श्रद्धया यः कपालव्रतीं भोजयति, यः कपालपूरितां भिक्षां तपस्विभ्यः ददाति, कपालस्थितं भोजनं श्रेष्ठम्; एषः मार्गः ब्रह्मणः उत्पन्नः। संबाषणमात्रेणापि तेन एव दोषाः पापानि च जायन्ते। शेषं दृष्ट्वा, यः महाव्रती तिष्ठति— सः साक्षात् कृतयुगे वने सर्वमिदं पश्यति। यः इमं श्लोकसमूहं लोके पठति, तस्यायं स्थानं— यशसां गणैः पूजितं, दोषनाशनं— स्यात्। ये रुद्रलोककामिनः, ते पुण्यतीर्थवासिनः स्युः।