तदा ब्रह्मणा एवमुक्तः स अग्निः सहस्रशः दीप्तिमान् अभवत्। तस्य दीप्त्याः मध्ये ब्रह्मा त्र्यक्षराणि—‘अ’, ‘इ’, ‘उ’—ददर्श। सर्वं यद् ऊर्ध्वं, अधः, तिर्यक् च, तेन सत्-अग्निना व्याप्यते स्म। ब्रह्मा तस्य प्रभावं दृष्ट्वा विशेषतः भीतः, गम्भीरं चिन्तयन् स्थितः। सर्वस्य अधिपतिं, तेजो-निधिं ज्ञातुमिच्छन्, प्रजापतिः समीपम् अगच्छत्। स तेजो-निधये नमः अकरोत्, यः अद्भुतानि शृणोति। स सर्वभूत-बीजः, मोह-विमोहकर्ता, नमः तस्मै। तस्योर्ध्वमुखाय, सत्-भूमि-साराय, पुनः पुनः नमः। पद्मनेत्राय, मेघदेवाय, अग्निदेवाय, यः विकसित-पद्मदल-नेत्रः, नमः। यज्ञरूपाय, यज्ञकर्मकर्त्रे, पुनः पुनः नमः। तमसः हराय, महाभाराय, स्वजनप्रियाय, तमः-नाशकाय नमः। ज्वलद् वैश्वानराय, ऊर्ध्वज्वालाय, सर्वव्यापिने, महाशुभाय, कृष्णपथाय, नमः नमः। ततः स भगवान् ब्रह्माणम् अभ्यनन्दत्—"तव सृष्टिकर्म सिद्ध्यति।" इति उक्त्वा ब्रह्मा प्रणम्य पुनः वाक्यम् उवाच। ततः स भगवान् ब्रह्माणम् उवाच—"त्वं पुरुषः, प्रजापतिः।" ततः दिव्यदृष्ट्या ब्रह्मा नित्यं भगवान् ददर्श। स देवः सदा अग्निं, आकाशं, भूमिं, दृश्य-अदृश्यं, परमं पदं सृजति च, भुङ्क्ते च, सर्वस्य स्वामी हि सः। तदा प्रजापतिः शुभ-प्रभव-स्तोत्रेण स्तुतिं अकरोत्। ततः स भगवान् रक्तवर्णं दृष्ट्वा प्रजापतिः, स्वशिरसा प्रकट-अप्रकट-कारणं भगवान् प्रणम्य। पृथिवी, वायु, आकाशं, यद् यत्र त्रिषु लोकेषु अस्ति, तत्त्व-सृष्टिः, भूत-सृष्टिः, प्रजासृष्टिः, यद् यद् चल-अचलं वस्तु, तद् सर्वं ब्रह्मा ददर्श। ततः भगवान् ब्रह्माणम् उवाच—"यथार्थं सर्वं दृष्टवान् असि।" "अहं सृष्टिकर्ता, त्वं अनुकरणकर्ता, लोक-पालनार्थम्।" इति देवदेवेन उक्तः ब्रह्मा वाक्यम् उवाच—"महादेव, तव अनुग्रहात् अहं प्रजाः सृजन शक्नोमि।" महेश्वरः उवाच—"यतः त्वं पुत्रकामः सृजनकामः ध्यानम् अकरोत्—" "पुत्रत्वम् प्राप्त्वा, हे प्रभो, तव पञ्चमं शिरः छेदयिष्यामि।" "तं मित्रं पुण्यं घोषितुम्; स पूजनीयः भविष्यति।" ततः ब्रह्मा हरिं अच्युतं तेजसा दीप्तं ददर्श। स नारायणं भगवन्तं महेश्वर-तेजः-ऊर्ध्वं स्थितं ददर्श। तं ब्रह्माणम् अङ्गुल्या स्पृशन् देवः वाक्यम् उवाच—"लोक-रक्षणाय सर्वधनुष्मतां श्रेष्ठः जन्म लप्स्यति।" इत्युक्त्वा भगवान् तं अग्निं हस्ते जग्राह। एवं महेश्वरः तं पुरुषम् अपि सदा सम्मानितवान्। ततः युगान्ते ब्रह्मा तं अग्निं संबोधितवान्—"भृगुः अङ्गिराः च तव पुत्रौ भविष्यतः।" तं अग्निं द्विधा विभज्य, सृष्टियज्ञः संपद्यते। तौ द्वावग्नी ब्रह्मणा संयुक्तौ, ब्रह्मणाज्ञया प्रवर्तितौ।