महाबलशाली स सौम्यदृष्टिः शीघ्रं तत्र समुपेत्य स्थितवान्। तस्य शीतलस्वभावत्वात् शीतरश्मित्वाच्च, स चन्द्ररूपं प्राप्नोति स्म। स वृक्षमूलस्थितः स्वतेजसा सर्वदीप्तीन् अतिक्रान्तवान्। ततः स भगवान्, “इह आगच्छ, आगच्छ” इति उक्त्वा, तं स्वमूर्ध्नि स्थापयामास। एवं रूपयुक्तः स अग्निः, यः ‘उ’ इत्यक्षररूपः, प्रतिष्ठापितः। तं रूपमादाय स अग्निः ब्रह्माणं परमं वाक्यमुवाच। तदा ब्रह्मा तमुवाच— “कं देशं इच्छसि, हे अग्ने?” स चोवाच— “न मे यथोचितं स्थानमस्ति, तस्मात् एवं भविष्यति।” लोके तु सदा त्वं जगतः क्रमस्य कारणं भविष्यसि। यदि त्वं, महातेजोविभूषितः, एष धर्मः न स्याः, तर्हि माया-जनितकाममोहात् एवम्। ब्रह्मणा एवं संबोधितः स अग्निः सहस्रशः प्रज्वलितः। तदा ब्रह्मा ‘अ’, ‘इ’, ‘उ’ इत्येतानि अक्षराणि ददर्श। सर्वं सत्त्वमूर्ध्वं चाधः च तिर्यग्भूतं च तेन सत्ताग्निना व्याप्तम्। ब्रह्मा विशेषतः सन्त्रस्तः, गम्भीरमनसा चिन्तयामास। सर्वेश्वरं तेजोनिधिं ज्ञातुमिच्छन् प्रजापतिः उपससार। स तेजोनिधये नमः, यः अद्भुतानि शृणोति। सर्वभूतबीजाय, मोहविनाशकाय च, नमः। त्वं सन्मूर्तिः, भूम्यात्मा, ऊर्ध्वमुखः, नमोऽस्तु। पद्मलोचन, मेघदेव, वह्निदेव, विकसितपद्मलोचन, तुभ्यं पुनः पुनर्नमः। यज्ञमूर्तये, यज्ञकर्त्रे, नमो नमः। तमोहर, महाभारक, स्वजनप्रिय, तमोविनाशक, तुभ्यं नमः। दीप्तमान् वैश्वानराग्ने, ऊर्ध्वशिख, सर्वगत, महायशस्विन्, महाश्रेयस्, कृष्णपथ, तुभ्यं तुभ्यं नमः। तदा स भगवान् प्रीतमना ब्रह्माणमुवाच— “त्वया सृष्टिकर्म सिद्ध्यति।” इति उक्त्वा, ब्रह्मा प्रणम्य पुनरुवाच। ततः स भगवान् ब्रह्माणमुवाच— “त्वं पुरुषः, प्रजापतिः।” तदा दिव्यदृष्ट्या स ब्रह्मा नित्यं भगवान् अपश्यत्। स देवः सदा अग्निं, व्योम, पृथिवीं, दृश्यं च अदृश्यं च, परमं पदं च सृजति, भोक्ति च, स हि सर्वेश्वरः। ततः प्रजापतिः महाशुभोद्गीतं स्तोत्रं कृत्वा, तं रक्तवर्णं देवं दृष्ट्वा, सः स्वमस्तकं नमयामास प्रभवे, व्यक्ताव्यक्तस्य कारणाय। पृथिव्यादिवाय्वाकाशं यच्च त्रिषु लोकेषु विद्यते, तत्त्वसृष्टिं, भूतरचनां, सत्त्वसृष्टिं च, यद् यत् समस्तं चराचरं, तत्सर्वं तेन दृष्टम्। तदा भगवान् ब्रह्माणमुवाच— “त्वया सर्वं यथावत् दृष्टम्। अहं सृष्टिकर्ता, त्वं अनुकरणकर्ता लोकपालनाय।” एवं देवदेवेन संबोधितः ब्रह्मा प्रोवाच— “तव प्रसादेन, महेश्वर, सृष्ट्यर्थं प्रजाः सृजितुमुत्सहे।” महेश्वरः प्रोवाच— “त्वं पुत्रकामः सृष्टुकामश्च ध्यानं कृत्वा यः, तेन त्वं पुत्रत्वमवाप्य, ते पञ्चमं शिरश्छेत्स्यामि।” “तम् सखायं पुण्यशीलं विज्ञापय; स पूज्यः भविष्यति।