त्रयः तेषां रुदन्ति स्म, एकः तु मुक्तभावेन प्रकटं रुरोद। अग्निः एवम् विलपन् आसीत्, तदा करुणया परिपूर्णः ब्रह्मा पुनः कर्म अकरोत्। तस्मिन्नेव काले, तस्य कामः, तस्य कृतिः, तस्मै स्थापिता अभवत्। तदा शब्दाग्निः प्रज्वलितः, स उवाच—“किमेतत्?” इति। “देवेषु, बहिः, मुनिनां आश्रमेषु वा, अहं स्वयम् एव एवं सम्पादयिष्यामि,” पुनः पुनः स उवाच। यत्र गर्वः वा अवमानः भाष्यते, तत्र एव शब्दः उच्चार्यते स्म। तदा ब्रह्मा ‘इ’ इत्यक्षराग्निं आहूय इदं वचनम् उवाच। पुनः ‘उ’ इत्यक्षराग्निं आहूय ब्रह्मा इदं वचनम् उवाच। “अहं तव स्थानं च आहारं च व्यवस्थास्यामि।” तस्मात् अग्निः व्यासं प्रति उवाच—“पर्वते, दुर्गे, महर्षे।” स अपि विभागेन ब्रह्मणा स्थानकामेन आहूतः। तस्मात् त्वं द्विजातीनां सुधाम् वाचं प्रकाशय। अतः द्विजातीनां वाक् शुद्धा च प्रकाशितव्या इति विज्ञेया। मिथ्याक्षरविन्यासात् ताः अशुभाः अशुद्धाश्च भवन्ति। पुनः ‘अ’ इत्यक्षराग्निं आहूय प्रजापतिः ताम् अचक्षुष्कां कृतवान्। अग्निः ब्रह्माणं प्रति उवाच—“अहं वाचः मुखम् अस्मि।” ब्रह्मा तम् उवाच—“तेजःस्थानकामनया त्वया—”। “तेजः दृष्ट्वा चक्षुः दुर्बलम् भवति।” तदा ‘इ’ इत्यक्षरं पृथक् कृत्वा पितामहः अग्निं सम्बोध्य उवाच। “त्वं महाबलः सन् सौम्यदृष्ट्या शीघ्रं अत्र आगतः। शीतलस्वभावः शीतरश्मिश्च, चन्द्रः भविष्यसि।” वृक्षे स्थित्वा स्वतेजसा सर्वतेजांसि अतिशेष्यसि। “इह आगच्छ, इह आगच्छ” इति कृत्वा तम् शिरसि न्यधात्। एवं रूपयुक्तः ‘उ’ इत्यग्निः तत्र स्थापितः। अग्निः तं रूपं गृहित्वा ब्रह्माणं प्रति परमं वचनम् उवाच। ब्रह्मा तम् उवाच—“किं स्थानम् इच्छसि, अग्ने?” न हि तव योग्यं स्थानम्; अतः एवं भविष्यति। लोके च सदा तवं जगतः व्यवस्थायाः कारणं करिष्यसि। यदि त्वं अत्र महातेजसां ज्वालाभिः भूषितः न अस्य मूलधर्मः, तर्हि माया-जनित-काममोहात् एव। एवमुक्तः ब्रह्मणा स अग्निः सहस्रशः प्रज्वलितः। ‘अ’, ‘इ’, ‘उ’ इत्यक्षराणि तदा ब्रह्मा अपश्यत्। सर्वं ऊर्ध्वं च अधः च तिर्यक् च सत्ताग्निना व्याप्य अभवत्। ब्रह्मा विशेषतः भीतः गम्भीरं चिन्तयामास। सर्वस्येश्वरं तेजो निधिं ज्ञातुम् इच्छन् प्रजापतिः उपससार। “नमः तेजोनिधये, अद्भुतानि शृण्वते।” यः सर्वभूतबीजः, मोहविनाशकश्च मायाविन्। नमस्ते, ऊर्ध्वमुख, सत्स्वरूप, पृथिवीतनु। पद्मलोचन, मेघदेव, वह्निदेव, विकासितपद्मपत्रनेत्र। पुनः पुनः नमः तुभ्यं, यः यज्ञरूपः, यज्ञकर्ता च असि। एवं साक्षात् श्रुतिसम्मतानां श्लोकानां अनुक्रमेण, ब्रह्मणः करुणया अग्नेरुत्पत्तिः, तद्व्यवस्था, अक्षराग्नीनां प्रादुर्भावः, तथा तेषां स्थाननियमनं च, सम्यक् वर्णितम् अस्ति।