गृह्याग्निषु गार्हपत्याग्निः प्रथमः, द्वितीयश्च आहवनीयः स्यात्। वृत्ताकारमण्डले आत्मनं तृप्तिं कुर्यात्, धनुःस्वरूपेण तु न गच्छेत्। अग्नौ हविर्दत्त्वा तपश्चाराध्य, तस्मिन्नैव क्षणे हरं सम्पूजयेत्। प्रायश्चित्तेन विशुद्धचित्तः महेश्वरस्य समीपं गच्छेत्। एवं उक्त्वा, तेजस्वी हरिः महात्मा स्वं धाम प्रविवेश। अथ तत्र प्रश्नः जातः—किमर्थं इदं विश्वकर्मणः जन्मनि सम्प्राप्तम्? कथं च स रुद्रेण, प्रभुणा, निश्चित्यैव सृजितः? केन, कस्य हेतोः, स शङ्कराच्युतब्रह्मणां मध्ये उत्पादितः? तस्मिन्नेव, पञ्चमं तद्वदनं कथं प्रादुर्भूतम्? केन स मोहितः पुरुषः हरस्य वधाय प्रेषितः? तयोः द्वयोः महात्मनोः न किञ्चिदस्ति अज्ञातं न च साधितमसाधितं। तदा ब्रह्मणः पञ्चमं तद्वदनं महात्मनः तत्रासीत्। स ब्रह्मा यः कथ्यते, स एव मनसः उत्पन्नोऽग्निः। पूर्वं तस्योत्पत्तिं दृष्ट्वा, स महापुरुषः तथा अकरोत्। युद्धे तं बाणेन जघान, ब्रह्मणः रजः भूमौ पतितम्। भगवन्, मुनिभिः कीर्तित, तत् विस्तारतः कथय। सनत्कुमार उवाच—अव्यक्तात् स प्रजापतिः आद्याण्डं ससर्ज, तत् जातम्। स्वयम्भूः शतं दिव्यवर्षाणि महत्तपः कृत्वा, श्रवणमनसोर्योगेन तत्र अग्निः अभवत्। स्वहस्ताभ्यां ब्रह्मा अग्निं पृथिव्यां स्थापयामास। पूर्वं यदा अधोमुखी ज्वाला पतति, ऊर्ध्वज्वाला तदा धृता। स अग्निः ज्वलमानः सर्वशब्दान् स्फुलिङ्गांश्च ससर्ज। भगवन्, किमर्थं त्वया पृथिव्याः भक्षणं निरुद्धम्? इति पृष्टः, ब्रह्मा स्वकेशानग्नौ जुहाव। स उवाच—मम न तृप्तिः, न च कश्चिद्देहे हर्षः। तदा अग्निः उवाच—ममापि न तृप्तिः। स उवाच—न मे तृप्तिः, न चाङ्गसुखम्। तदा सृष्टिकर्त्रा अग्नेः कार्याय देहः निर्मितः, तं देहं दृष्ट्वा अग्निः ब्रह्माणं प्राह—“भो ब्रह्मन्, न मे तृप्तिः, न चाङ्गसुखम्।” ततो रोषात् ब्रह्मा अग्निं गर्जनया विभज्य व्यजिघत्। ताडितः रुदन् अग्निः प्रजापतेः भक्ष्यं याचितुम् अगात्। त्रयः तत्र रुरुदुः, एकः तु मुक्तकण्ठं क्रोशन्। अग्नौ क्रोशति, करुणया पूर्णः ब्रह्मा पुनः प्रवृत्तः। तस्मिन्काले तस्य कामः तस्य कार्यं तस्मै न्ययच्छत्। गर्जनाज्वाला स्फुटितवती, स उवाच—“किमेतत्?” देवेषु, बहिः, मुनिवनान्तरे वा। अहमेव सर्वत्र दास्यामि, इत्युक्त्वा पुनः पुनः। यत्र गर्वः वा अवमानः वदन्ति, तत्र गर्जनैव निष्पद्यते। तदा ब्रह्मा ‘इ’काराग्निं आहूय वचनमुवाच। पुनः ‘उ’काराग्निं आहूय वचनमुवाच। “तुभ्यं स्थलं च भक्ष्यं च व्यवस्थित्य दास्यामि” इति। एवं सृष्ट्यादिकथां सनातन्यया परम्परया सनत्कुमारः प्रपञ्चयामास।