ब्रह्मा उवाच—शिवाय नमः, यस्य स्वरूपं शुद्धचैतन्यम्, यो गुणत्रयातीतः, यस्य तेजः अनन्तम्। सृष्टौ रजसा रममाणाय, सत्त्वेन च जगतां स्थितौ प्रवर्तकाय, ते नमः। परमात्मने शिवाय, यः सर्वभूतप्रकृत्यतीतः, सदा नमः। पृथिव्यादिभिः—जलाग्निवाय्वाकाशचन्द्रसूर्यरूपैः—सः सर्वशरीरधारी दृश्यते। यस्य तेजः सर्वद्योतः, यस्य जगन्ति, भूतानि, भविष्यन्ति, कारणानि च सर्वाणि, तस्यैव महिमानम्। तदा गूढरूपः शिवः ब्रह्माणमुवाच—"ब्रह्मन्, वरं वृणीष्व।" ब्रह्मा तु मनसा, श्रद्धया, भवसुतं कामयामास। तदा शिवः प्राह—"यत् त्वया मनसा मां सुतरूपेण इच्छसि, चतुर्मुख, तस्मात् यत् न योग्यं तदपि त्वया याचितम्। ममांशो नीललोहितस्तव भविष्यति। त्वं मां पितरं भक्त्या स्मृत्वा, तव नाम 'ब्रह्मा' लोके प्रसिद्धं भविष्यति।" एवं शापवरौ लब्ध्वा, ब्रह्मा स्वसुतं ससर्ज। स यदा स्वकपाले हविषा हस्तेन मन्थयामास, तदा सुतः अन्तरतः समुपजातः। तस्य पञ्चमुखानि, दश बाहवः, हस्तेषु शूलं, धनुः, खड्गं, शक्तिं च। चन्द्रार्धं जटाजूटं सिंहचर्म वसानं च। भवः, रुद्रः, पिनाकधृक्—"नीललोहित" इति च धनुर्धर, स ज्ञेयः। प्रथमं स सप्तर्षीन् मनसा ससर्ज, सनकादीन्, ततः अन्यांश्च। देवांश्चाष्टविधांश्च, पशून् पञ्चविधांश्च समुत्पादयत्। सृष्टिरपि देवैः आरब्धा, ब्रह्माणं निर्माय, अधस्तात् अपि सृष्टिं कृतवान्। ततः ब्रह्मा रुद्रं प्राह—"त्वं मया पूज्यत्वं न प्राप्तः।" नीललोहितोsपि प्रत्युवाच—"न हि मया त्वया पूजितः।" तदा ब्रह्मा कामबलेन मोहितचित्तः अभवत्। "नास्ति मत्समो देवः, येन सृष्टिरिदं विस्तृता," इत्येवं मदान्धः पञ्चमुखी ब्रह्मा बभूव। तस्य द्वितीयं मुखं ऋग्वेदस्य कारणम् अभवत्, तदङ्गोपाङ्गैः, इतिहासैः, रहस्यैः, संग्रहैश्च। तस्मात् मुखात् सर्वे देवासुराः, अद्भुततेजसः, सुतैः सह, सन्तप्तचित्ताः अभवन्। आत्मानं निर्जितमित्येव मन्यमानाः, अनैक्यभावेन। "शरणं देवमाश्रयामः, ब्रह्मतेजसा शक्तिहीनाः स्मः।" "स तु भीषणः, सदा भक्त्या सम्पूजनीयः, अन्यथा न।" इत्येवं ते महेशस्य स्तोत्रं सुरमधुरं रचयामासुः। "नमः ते देवदेवेश महेश पुनः पुनः।" "वयं मोहिताः तव परमं महत्त्वं न जानिमः।" "त्वं सर्वभूताधारः, सृष्टेः कारणम्।" "नामस्मरणमात्रेण प्राणिनः क्लेशात् विमुच्यन्ते।" "तव रूपाणि, महादेव, सर्वत्र व्याप्य स्थितानि।" "न कोsपि त्वां वेद, सर्वरूपधारिणम्, यः युगान्ते दुष्करं कर्म करोति।" एवं स देवैः प्रसन्नवदनः पूजितः। ततः स देवैः सह, महेश्वरः मोहना नाम वीणावाद्यं क्रीडामिव आरब्धवान्।