साकेतनगरवासिनः रामस्य आज्ञया यत्र स्थिताः, तत्र किल महाभागः, राघवस्य चरितं श्रुतुम् इच्छामि। कथं राघवः, धृतिमन्तः, तत्त्वं मे निवेदय, यथा रामः स्वर्गं गतः तथा नगरजनाः अपि। एकदा रामः, देवकार्यं सम्पाद्य, श्रान्तिहीनः अभवत्। ततः, गुप्तचरों द्वारा श्रुत्वा, रूपान्तरकुशलाः कपयः आगच्छन्। ते कपयः, देवगन्धर्वमुनिपुत्राः, सर्वे कपिसैन्यनायकाः रामं अनुगम्य एवं वदन्ति स्म—"यदि त्वं, पुरुषोत्तम, विना अस्मान् गच्छसि, हे राम—" इत्यादि। कपिभल्लूकदैत्यानां वचनं श्रुत्वा, रामः विबीषणं प्रति उवाच—"यावत् प्राणिनः सन्ति, तावत् त्वं, विबीषण, राज्यं धारय; अन्यथा मम आज्ञां न लङ्घयेत्।" ततः ककुत्स्थवंशजः हनूमन्तं सम्बोध्य उवाच—"यावत् मम कथा जनैः कीर्त्यते, हे कपिश्रेष्ठ—" इत्यादि। तत्र मैन्दः द्विविदः च, अमृतरसपानकृतः, रामः तान् उवाच—"कपयः, अस्माकं पुत्रपौत्रान् रक्षन्तु; वयं समं गच्छामः।" रात्रिः समाप्ते, विशालवक्षाः महाबाहुः रामः प्रथमं दीप्तयज्ञाग्नीन् उपससर्प। ततः तेजस्वी वसिष्ठः, सर्वं मनसा विचिन्त्य, शुक्लवस्त्रधारी ब्रह्मचर्यनिष्ठः अभवत्। नराधिपः शुभाशुभं किञ्चन न उवाच। रामस्य वामभागे श्रीः पद्मेन आश्रयं गृहीता। तत्र विविधास्त्राणि धनुषः तन्तवः च आसन्। वेदः ब्राह्मणरूपेण, सावित्री च दक्षिणवामे स्थितौ। महात्मनः ऋषयः सर्वे पर्वतानि च तत्र उपस्थितानि। अन्तःपुरस्त्रियः ककुत्स्थं अनुगच्छन्। भरतः शत्रुघ्नसहितः अन्तःपुरं गृहीत्वा प्रस्थितः। ततः महात्मनः ब्राह्मणाः यज्ञाग्निसहिताः सर्वतः गच्छन्। मन्त्रिणः, सेवकसहिताः, पुत्रबान्धवयुक्ताः अपि गच्छन्। ततः सर्वे जनाः, हृष्टसंपन्ननगरवासिनैः परिवृताः, प्रस्थिताः। तथा सर्वे प्रजाः पुत्रबान्धवसहिताः अपि। स्नात्वा सर्वे शुक्लवस्त्रधारिणः, शुद्धचित्तसमाहिताः अभवन्। तत्र कश्चन न विषण्णः, न भयाकुलः, न अतिदुःखी। राजविमोक्षणं द्रष्टुम् इच्छन्तः राज्यजनाः अपि समागच्छन्। भल्लूकाः, कपयः, राक्षसाः, नगरजनाः च अपि। ये नगरस्थाः अदृश्याः अभवन्, ते अपि। यः ककुत्स्थं पश्यति, स चराचरः प्राणी अपि तत्र उपस्थितः। अयोध्यायां कश्चन जीवः न अभवत्, सूक्ष्मतमः अपि न। ततः अर्धयोजनं गत्वा, पश्चिमदिशं नदीं प्रति प्रस्थितः। तस्मिन्नेव काले, ब्रह्मा लोकपितामहः तत्र आगच्छत्, यत्र ककुत्स्थः स्वर्गद्वारे स्थितः। स ब्रह्मा सर्वतः शतकोटियुतैः दिव्यविमानैः परिवृतः अभवत्।