तत्र तु पुष्पवृष्टिभिः शोभितं भूमिभागं वातेन कम्पितवृक्षसमूहैः विभूषितं ददृशुः। तत्र लतान्वितानि निवेशनानि, रम्यस्थानानि, सिद्धर्षिविद्याधराश्रयाश्च विद्यमानानि आसन्। तस्मिन्नत्यन्तसुरम्ये वनप्रदेशे सर्वं भूमिमण्डलं दीप्तिमान् आसीत्। तत्र दिव्यस्त्रीणां मधुरगीतानि शब्दयन्ति, नानावाद्यघोषैः महता निनादेन पूरितं तद् वनं बभूव। कोटिप्रतिष्ठितस्तम्भैः निर्मलदर्पणसदृशैः शोभितं तद् स्थलम्, अप्सरसां नृत्यकौशलविलासैः उल्लासितं च आसीत्। मुनिसभाभिः, तपस्विगणैः च समावृतं, तत्र वाक्पतिरपि शङ्करार्चनपरायणः प्रतिष्ठितः। तत्रैव मुनिसंघातात् कृष्णद्वैपायनमुनीः समुत्थितः, स भगवतः भावस्य भक्तिरेणाञ्जलिं कृत्वा स्थितः। स महाकालस्य माहात्म्यं, यत् प्राणिनां मोहविनाशनं भवति, पृष्टवान्—"भगवन्, महाकालक्षेत्रस्य पुण्यकथां वद। अत्र वसतां किम् फलम्? मृतानां च कः गतिः? इदं श्मशानं कथं पुण्यक्षेत्रसंज्ञितम् अभवत्? केन प्रकारेण? मातृपीठत्वं च कुतः जातम्? एतानि सर्वाणि विज्ञापय।" "अत्र मृताः पुनर्जन्म न लभन्ते, अतः 'शून्यम्' इति प्रसिद्धम्। श्मशानं हि प्राणिभिः विशेषतः प्रियतमा। एकाम्रं, भद्रकालं, करवीरवनं, भरतं, केदारं, दिव्यं रुद्रस्य महालयं च—एतानि सर्वाणि सिद्धपुण्यक्षेत्राणि भगवतो नित्यं प्रियाणि भवन्ति। त्रिषु लोकेषु कुरुक्षेत्रं प्रशस्यते; किन्तु, व्यास, महाकालवनं तस्मात् दशगुणं महान्। प्रभासं परमं तीर्थं पिनाकधन्वनः श्रेष्ठक्षेत्रं; तथापि, वाराणसी तस्मात् अपि उत्कृष्टा पुण्यवती मता। महाकालवनं रहस्यं, सिद्धक्षेत्रं, शुष्कभूमिश्च। ऋषे, सर्वतो महाकालवनस्य सम्पूर्णवर्णनं कृतम्। पञ्चानां एकत्र समवायः केवलं महाकालनगरे एव दृश्यते।" तत्र न चाग्निः, न वायुः, न सूर्यः, न पृथिवी, न दिशः, न आकाशम्; न तारा, न प्रकाशः, न स्वर्गः, न ग्रहाः, नापि चन्द्रः; न सरांसि, न पर्वतानि, न नद्यः, नापि समुद्रः आसन्। तदा केवलं महाकाल एव स्थितः, लोकहितार्थं। स सृष्ट्यर्थं स्वहस्ते कामं स्थापयामास। स कामः बिन्दुरूपः सञ्जातः, तस्य शक्त्या बलात् वर्धितः। तं हस्तेन ताडयित्वा, तद् द्विधाभूतं महदाकारं जातम्। तस्य मध्ये पञ्चवदनः चतुर्भुजः ब्रह्मा प्रादुर्बभूव। तं महाबाहो, "मम प्रसादात् अद्भुतां सृष्टिं कुरु" इति उक्तवान्। स सृष्टौ प्रेरितः ब्रह्मा न देवतान् चिन्तयामास। तदा ब्रह्मणा तपसा दृष्टः षडङ्गवेदः प्रदत्तः। पुनः स तपस्यां स्थित्वा, भावस्य पूजार्थं, स्थितवान्।