राजन्, किमर्थं जीवितस्य, किमर्थं वित्तस्य, किमर्थं जपस्य वा प्रयोजनम्? यत्रापि कीटपतनाङ्गानां पशुपक्षिमृगाणां च—ये तत्र म्रियन्ते, कामेन वा अकामेन वा—सर्वे एव नश्यन्ति, हे नृप। यः कश्चन श्रद्धया प्रतिदिनं पुराणस्यास्य श्रवणं करोति, स पुण्यफलं प्राप्नोति। अतः सर्वयत्नेन तत्र तीर्थयात्रा कर्तव्या इति निश्चितम्। एवं सप्तत्यधिकषष्टितमं अध्यायं समाप्तं—'अर्बुदमाहात्म्यश्रवणफलं' नाम—स्कन्दमहापुराणे प्राभासखण्डे तृतीयार्बुदखण्डे। श्रीजगदम्बायै नमः। अथ अवन्तिखण्डे अवन्तिक्षेत्रमाहात्म्यस्य आरम्भः। व्यासः उवाच—यस्मात् प्रपञ्चस्य कर्तारः अपि संसारभीत्या तं प्रभुं प्रणमन्ति, योऽव्यक्ते प्रविष्टः, समाधिस्थचित्तैः ज्ञायते, तस्य कथाः प्रयत्नेन कथनीयाः, यत्र श्रद्धा जायते। भगवान् उवाच—त्रैलोक्ये प्रसिद्धा गङ्गा नदी अस्ति, या त्रिपथगा इति ख्याता। सूर्यकन्या यमुनापि लोकरक्षणाय प्रसिद्धा। चन्द्रभागा, वितस्ता, नर्मदा च अमरकण्टके सन्ति। केदारः, पुष्करः, तथा कायावराहणं च गण्यम्। तत्र श्रीमहाकालः पापदाहकः अग्निरिव वर्तते। स पुण्यदेशः भोगमोक्षप्रदः, कलिकलेषु नाशकः। यानि यानि क्षेत्राणि, यानि यानि लिङ्गानि सन्ति, तेषां कथां श्रोतुमिच्छामि, मम जिज्ञासा अतिवर्धते। श्रेष्ठं क्षेत्रं, हे महादेवि, सर्वपापविनाशनम्। मेरुपर्वतस्य निकटे रत्नमण्डितं शिखरं विद्यते। तत्र नानावर्णरत्नैः शोभितं, शुद्धस्फटिकमण्डपयुक्तं च। मृगसिंहगणैः पूर्णं, गजानिकायैः संकुलं, पुष्पाच्छादितभूमिः वातचालिततरुसमूहैः विभूषिता। लतागृहाणि, रमणीयस्थानानि, सिद्धविध्याधराश्रयाश्च तत्र सन्ति। तस्मिन्सुप्रियवने सर्वं भूमण्डलं दीप्तिमान् दृश्यते। तत्र दिव्यस्त्रीणां गीतरवः श्रूयते, नानावाद्यनिनादैः गम्भीरध्वनिः व्याप्यते। निर्मलदर्पणसदृशैः लक्षशः स्तम्भैः शोभितं, अप्सरसां नृत्यकौशलविलासैः शोभायमानम्। मुनिसभाभिः, तपस्विगणैः च समाकीर्णम्। तत्र वागीश्वरः शंकराराधनाय प्रतिष्ठितः। मुनिमध्ये कृष्णद्वैपायनः व्यासः उत्पन्नः, स भक्त्या भवाय साष्टाङ्गं प्रणम्य तिष्ठति। महाकालस्य माहात्म्यं प्राणिनां मोहं नाशयति। तस्मात्, हे प्रभो, महाकालक्षेत्रस्य पावनत्वं वद। अत्र वसतां किं फलं? मृतानां का गतिः? किमर्थं श्मशानं क्षेत्रत्वेन प्रसिद्धं जातम्? मातृपीठत्वं च किमर्थं? एतत्सर्वं वद। अत्र मृताः पुनर्जन्म न प्राप्नुवन्ति, अतः 'निर्वीर्यं' इति कीर्त्यते। श्मशानं प्राणिभिः विशेषतः प्रियं च। एकाम्र, भद्रकाळा, करवीरवनं, भरत, केदार, दिव्यं रुद्रस्य महालयं च तत्र सन्ति।