कथायाः अन्ते, ऋषिः लोमशः नाम्ना तत्र आसीत्। तस्य श्रवणात् राजा निमिः, हे राजन्, अत्यन्तम् शोकग्रस्तः अभवत्। ततः सः विद्वांसं ब्राह्मणं प्रति उवाच— “हे द्विजश्रेष्ठ, उपायः अस्ति।” लोमशः उवाच— “हे राजन्, तव गम्भीरं दुःखं दृष्ट्वा मम करुणा उत्पन्ना। अत्रैव अहं जम्बूद्वीपे उत्पन्नानि वस्तूनि प्रकटयिष्यामि। हे महराजन्, यत्र सर्वे एकत्वं प्राप्ताः, तत्र स्नानं कुरु।” इति उक्त्वा, स ब्राह्मणश्रेष्ठः ध्यानं समाहितचित्तः प्रविष्टः। तव विश्वासार्थं, हे राजर्षे, जम्बूवृक्षः तत्र प्रादुरभवत्। सः स्नानं कृत्वा, तीरस्थलेन देहेन स्वर्गं गतः। सूर्यः कन्याराशिं प्रविशति यदा, तत्र श्राद्धं यः करोति— एवं 'जम्बूतीर्थमहात्म्य' नाम षष्टितमं अध्यायः सप्तमस्य प्रभासखण्डस्य तृतीयार्बुदखण्डे स्कन्दपुराणे समाप्तः। हे राजन्, यः गङ्गां दिवः पतन्तीं धारणं कृतवान्— देवदेवेन आहूतः पर्वतेश्वररूपेण— यः तत्र समाहितचित्तः अष्टम्यां स्नानं करोति— एवं 'गङ्गाधरतीर्थमहात्म्य' नाम एकषष्टितमं अध्यायः सप्तमस्य प्रभासखण्डस्य तृतीयार्बुदखण्डे स्कन्दपुराणे समाप्तः। तत्रापि, अन्यः गङ्गेश्वरः अस्ति, या गङ्गया स्वयमेव सृष्टः। पूर्वं उमा-गङ्गयोः युद्धं अभवत्। गङ्गया पूजितः शम्भुः शीघ्रं दर्शनं दत्तवान्। इति उक्त्वा, गङ्गा त्वरया तं पर्वतं प्राप्तवती। तत्र गिरीशिखरे गौर्याः रम्यं निवासस्थानं दृष्ट्वा— पूर्णश्रद्धया भक्त्या च महेशः तुष्टः अभवत्। अतः, लोके कटीश्वरनाम्ना प्रसिद्धं भविष्यति। या स्त्री, पतिना मुक्तवती, सपत्न्याः दुःखेन क्लिष्टा, पुत्रैः सौभाग्येन च युक्ता, पतिं प्राणवत् मन्यते— तस्याः, गङ्गायाः इव, भगवतः पूजायाः फलं दत्तम्। विशेषतः स्त्रीणां सपत्न्याः दुःखं अत्र निवार्यते। एवं 'कटीश्वरगङ्गेश्वरमहात्म्य' नाम द्विषष्टितमं अध्यायः सप्तमस्य प्रभासखण्डस्य तृतीयार्बुदखण्डे स्कन्दपुराणे समाप्तः। हे राजन्, अर्बुदस्य महात्म्यं संक्षेपेण कथितम्। शतवर्षाणि विस्तारतः वर्णितमपि, महर्षिभिः रचिताः कथाः सर्वत्र ग्राह्याः। अर्बुदपर्वते निवसन्ति यानि तीर्थानि, सिद्धयः, वृक्षाः— तादृशं अन्यत्र नास्ति। जीवने, धने, जपेषु किम्? तत्र यः जन्तुः, पतङ्गः, पशुः, पक्षी, मृगः— कामेन वा अकामेन वा यत्र मृत्युम् उपयाति— तस्य मोक्षः। यः श्रद्धया प्रतिदिनं एतत् पुराणं शृणोति— सः पुण्यलाभं प्राप्नोति। अतः, सर्वयत्नेन तत्र तीर्थयात्रा कर्तव्या। एवं 'अर्बुदमहात्म्यश्रवणफलं' नाम त्रिषष्टितमं अध्यायः सप्तमस्य प्रभासखण्डस्य तृतीयार्बुदखण्डे स्कन्दपुराणे समाप्तः। श्रीजगदम्बायै नमः। अधुना अवन्तिखण्डे अवन्तिक्षेत्रस्य महात्म्यं आरभ्यते। व्यासः उवाच— सृष्टिकर्तारः अपि संसारभयात् तं प्रभुम् अव्यक्तगतं, ध्याननिष्ठैः ज्ञेयम्, नमन्ति। ये कर्माणि श्रद्धां जनयन्ति, तानि यत्नेन कथनीयानि। भगवान् उवाच— लोकेषु गङ्गा त्रिपथगा प्रसिद्धा अस्ति। यमुनापि, सूर्यकन्या, लोकविशुद्ध्यर्थं विख्याता। इति एते श्लोकाः एकस्मिन् स्निग्धे, श्रद्धायुक्ते, संस्कृतनिबद्धे आख्याने सम्यक् उपनिबद्धाः।