यथा वर्णेषु ब्राह्मणः श्रेष्ठः स्मृतः, तथैव पुण्यतीर्थानां संगमः प्रमुखः कथ्यते। अत्र स्नानेन, यथाशक्ति दानेन, च इन्द्रियनिग्रहणेन, नरः वा स्त्री वा, विधिपूर्वकं स्नानं कर्तव्यम्। यथा वह्निः शुष्कं च आर्द्रं च सर्वं दहति, एवं सर्वेषां तीर्थानां पृथक् पृथक् फलं एकत्र समाहितम् अस्ति। सर्वेषां तीर्थानां स्नानफलम्, यथाऽनुश्रुतम्, अत्र लभ्यते। अत्रान्यत् पुण्यतीर्थं गोप्रतारं नाम, हे निष्पाप! यत्र स्नानदानाभ्यां कश्चन कदापि न शोचति। यथा वाराणस्यां मणिकर्णिका प्रसिद्धा, तथैव नैमिषारण्ये चक्रवापी पुण्यतीर्थेषु श्रेष्ठा स्मृता। तत्र रामाज्ञया, हे द्विजश्रेष्ठ! साकेतनगरे जनाः—कथं रामः, हे महाबुद्धे, तद्वद; कथमसौ राघवः स्वजनान् स्वर्गं नीतवान्, इति श्रोतुमिच्छामि। एकदा रामः, देवकार्यं समाप्य, श्रान्तिहीनः स्थितवान्। तदा सर्वरूपधारी वानराः, गूढचारैः श्रुत्वा, देवगन्धर्वर्षिपुत्राः, वानरसैन्यनायकाः रामं पृष्ठवन्तः—"यदि त्वं विना अस्मान् गच्छसि, हे नरश्रेष्ठ राम!" वानरभल्लूक-राक्षसानां वचः श्रुत्वा, रामः विभीषणं संबोधितवान्—"यावज्जीवाः प्राणिनः, तावत् त्वं राज्यं पालय; अन्यथा ममाज्ञां मा लंघय।" इति उक्त्वा, ककुत्स्थवंशजः हनूमन्तं प्रति अवदत्—"यावत्कथा मम लोकप्रसिद्धा, तावत् त्वं, हे वानरश्रेष्ठ, स्थित्वा कार्याणि कुरु।" तत्र मैन्दद्विविदौ, अमृतपायिनौ, वानराः अपि, अस्माकं पुत्रपौत्रान् रक्षन्तु, वयं सर्वे सह गच्छामः, इति राघवः तान् उक्तवान्। रात्र्यां समाप्तायां, दीर्घबाहुः रामः प्रथमं दीप्तयज्ञाग्नीन् उपससार। ततो वसिष्ठः, सर्वं विचिन्त्य, शुक्लवासाः ब्रह्मचर्ययुक्तः, शुभाशुभं किमपि न उक्तवान्। रामस्य वामभागे लक्ष्मीस्स कमलं गृहीत्वा स्थितवती। तत्र विविधानि शस्त्राणि धनुषां च सञ्ज्ञानि आसन्। वेदः ब्राह्मणरूपेण, सावित्री च दक्षिणवामभागयोः स्थिते। महर्षयः, पर्वतानि च तत्र उपस्थितानि। अन्तःपुरनार्यः ककुत्स्थं पृष्ठवन्त्यः। भरतः शत्रुघ्नेन सह अन्तःपुरसमेतः निर्गतः। ततः ब्राह्मणाः स्वहोमाग्निभिः सर्वतः जग्मुः। मन्त्रिणः सेवकसहिताः पुत्रबान्धवसंयुक्ताः अपि ययुः। ततः सर्वे जनाः, हृष्टसमृद्धजनसमवेताः, ययुः। तथैव सर्वे प्रजाः, पुत्रबान्धवयुताः, तं अनुजग्मुः।