एवं उक्त्वा भगवाञ् शम्भुः तत्रैव दृष्टेः अन्तर्धानम् अगच्छत्। इत्येवमेतत् चन्द्रोद्भेदतीर्थमाहात्म्यवर्णनाख्यं एकपञ्चाशत्तमं अध्यायं समाप्तम्। अथ यत्र गौरी जनसमाजे पुण्यशीला कीर्तिमती च तपः अकरोत्, तत्र स्थले केवलदर्शनात् एव पापविमुक्तिः भवति। तस्य महत्त्वं किमर्थं तथा अद्भुतं इति जिज्ञासा जाता, श्रोतुं योग्यं मन्ये। तस्य स्थलस्य कीर्तनेन अपि सर्वपापविनाशः स्यात्। पुरा तु देवाः सह इन्द्रेण जज्ञुः यत् गौरी तपस्यन्ती अस्ति। तदा चिन्तयामासुः—यदि त्रिनेत्रस्य बीजं गौरीक्षेत्रे पतितं स्यात्, तर्हि तस्याः सन्ताने नाशाय वयं यास्यामः। एवं निर्णीय, सर्वे देवाः कैलासशिखरं जग्मुः। तत्र सर्वे देवगणाः तां सभां मोहयित्वा, वायुनैव भवाय आचुष्टुः—“त्वं सन्तानोत्पत्तिं न कुरु।” ततः शीघ्रं वायुः महेश्वरस्य समीपं गतः। तत्र तु भगवाञ् शर्वः गाढलज्जया पीडितः अभवत्। तदा गौरी अपि तीव्रशोकाभिभूता स्वर्गवासिनः शप्तवती—“युष्माकं अपि सन्तानवियोगः भविष्यति।” यतः वायुः तस्मिन निर्जने स्थले आगतः, अतः गौरी पतिसंरम्भसमन्विता गाढं निश्वस्य तथा उक्तवती। पुत्रार्थं सा वाक्कायमनः संयम्य तपः अकरोत्। ततः सा इन्द्रादिभिः सह तस्मिन्नेव स्थले आगता। तत्र देवः शिवः लज्जया युक्तः तस्याः समीपं आगतः। गौरी उवाच—“पुत्रं लब्ध्वा अहम् अस्मिन्नेव स्थले तिष्ठामि, त्वत्समीपं यास्यामि, देवेश।” तस्याः निश्चयम् अवगम्य स्वयम् देवः तत्र आगतः। सः उवाच—“देवेश्वरि, दृष्ट्या च वचसा च त्वया पूर्वमेव विमुक्तिः प्राप्ता; संयोगः समाप्तः। अतः स्वदेहसमुत्थः पुत्रः तव भविष्यति। हे देवेश्वरि, स्वशरीरमलम् आदाय, येन केन रूपेण, त्वं सुराणां मध्ये, विशेषतः असुराणां मध्ये, पुत्रं उत्पादयिष्यसि।” त्रिनेत्रेण एवं उक्ता सा देवपत्नी तुष्टाभवत्। चतुर्थ्यां तिथौ समुपस्थितायां, शिवा स्नात्वा हरस्य आज्ञया चतुर्भुजं विनायकं ससृजे। तदा हरवाक्येन सः जीवितं पुनरवाप, तदा प्रभृति सः सर्वमानुषेषु प्रसिद्धः अभवत्। सः श्रीमान् विनायकः नाम्ना त्रैलोक्यवासिभिः पूजितः अभवत्। ततः सर्वे देवगणाः देवीप्रियकारिणः सन्तः प्रमोदं प्राप्नुवन्। देवाः ऊचुः—“एषः तव पुत्रः, देवि, अस्माकं मध्ये श्रेष्ठः भविष्यति। एषः पर्वतशिखरः, शुभे, तव सेवया पावितः। ये अत्र स्नानं कुर्वन्ति, एषु परमपवित्रेषु तोयेषु, विशेषतः ये माघमासस्य शुक्लतृतीयायां एकचित्ताः स्नानं कुर्वन्ति, ते पुण्यलाभिनः भवन्ति।” इति उक्त्वा सर्वे देवाः स्वस्वस्थानानि जग्मुः। इत्येवमेतत् ईशानीशिखरमाहात्म्याख्यं द्विपञ्चाशत्तमं अध्यायं समाप्तम्। तत्र हि पुराकाले ब्रह्मा, जगत्कर्ता, स्वपादं न्यवेशयत्।