तत्र, सर्वतो प्रयासेन स्नानं कर्तव्यम् इति निश्चित्य, स्नानादिकानि कर्माणि, जपः होमः च, यानि यानि सन्ति, तत्र सम्यक् कर्तव्यानि। एतावत् कथनं ‘कोटितीर्थस्य महिमानुवर्णनं’ नाम पञ्चाशत्तमः अध्यायः सप्तमप्रभासखण्डस्य तृतीयार्बुदखण्डे श्रीस्कन्दमहापुराणे समाप्तम्। अथ, रात्रेश्वरः तीरं निर्मितवान् यत्र मानवपापानि विनश्यन्ति। तद्वा, सोमसूर्यग्रहणकाले, राजन्, वचनं दत्तम्। तदा, चन्द्रः, राक्षसं बलवन्तम् ज्ञात्वा, भयपूर्णः अभवत्। सः तत्र, पर्वतशिखरं विदार्य, उत्तमं विवरं कृतवान्। दीर्घकालात् अनन्तरं, महेश्वरः तेन तुष्टः अभवत्। सिम्हिकायाः पुत्रः, स्वभावेन बलवान्, दुष्करः च। देवश्रेष्ठ, अमृतं तेन उपभुक्तम्। पूर्वं पराजितैः देवैः अमृतपानकाले, राहुः अमृतं पिबन् मृत्युमुक्तः अभवत्। ततः, देवैः सामञ्जस्यं कृतम्, ग्रहमध्ये स्थापितः च। तस्य भीत्या, देवश्रेष्ठ, पर्वतशिखरं विदार्य, एषः कृतः; अतः, इच्छामि तव अनुग्रहम्, कामनाशन। राहुः, कोपयुक्तः, निश्चितं त्वां ग्रहीष्यति। ग्रहणं समीपं आगच्छति चेत्, स्नानं दानं च कर्तव्यम्। तैः कर्मभिः, किंचित् क्लेशः अपि न भविष्यति। ग्रहणकाले, मम वचनेन, निःसंशयं चन्द्रोद्भेदः नाम तीर्थं लोके प्रसिद्धं भविष्यति। ग्रहणं समीपं आगच्छति चेत्, यः अत्र स्नानं करोति, सोमवासरे यः स्नानं करोति वा, यः एतत् स्थलम् पश्यति वा, सः पुण्यलाभी भविष्यति। इति कथयित्वा, भगवन् हरः दृष्टिपथात् अन्तर्धितः। एतावत् ‘चन्द्रोद्भेदतीर्थस्य महिमानुवर्णनं’ नाम एकपञ्चाशत्तमः अध्यायः सप्तमप्रभासखण्डस्य तृतीयार्बुदखण्डे श्रीस्कन्दमहापुराणे समाप्तम्। यत्र गौरी तपः कृतवती, सः स्थलः लोकेषु पुण्यश्लाघ्यः। तस्य दर्शनमात्रेण, जनः पापमुक्तः भवति। किमर्थं एतत् महान् अद्भुतं च? इदं वक्तव्यं। श्रवणमात्रेण अपि सर्वपापविनाशः भवति। पुराकाले, गौरीं तपसि संनिष्ठां ज्ञात्वा, देवा इन्द्रसहिताः, विचारयन्तः, यदि त्रिनेत्रस्य बीजं गौरीक्षेत्रे पतति, तर्हि तस्य अपत्यविनाशाय वयम् गच्छामः। इति संमत्य, देवा कैलासगिरिं गताः। ततो देवगणाः तां समूहं मोहयित्वा, वायुनाः भवं प्रति उक्तवन्तः—‘त्वं अपत्यं मा उत्पादय।’ ततः वायुर्द्रुतं गत्वा, महेशस्य समीपे स्थितवान्। तत्र, भगवन् शर्वः गम्भीरलज्जया आवृतः अभवत्। गौरी, तीव्रशोकविह्वला, दिविस्थानां वासिनः शप्तवती—‘अतः, ते अपि अपत्यहीनाः भविष्यन्ति।’ यतः, वायुर्देवः एतत् जनशून्यं स्थलम् आगतः। इति उक्त्वा, पतिसंरम्भे निमग्ना, गम्भीरनिश्वासं कृतवती। पुत्रार्थं, वाणी-शरीर-मनः संयम्य, तपः कृतवती। इन्द्रसहिताः देवाः, तं स्थलम् उपगच्छन्ति। एवं पुण्यकथायाः वर्णनं श्रीस्कन्दमहापुराणे दत्तम्।