यः सहस्रसंवत्सराणि एकपादेन स्थित्वा तपस्यति, यः च दशसहस्रसंवत्सराणि शिरः अधः कृत्वा लम्बते, तयोः तपस्याः फलं मनुष्यैः अत्र प्राप्तं न शतयज्ञैः अपि लभ्यते। विशेषतः पौषमासे स्नानस्य महतीं फलसम्पत्तिं प्राप्नोति। पौषमासे श्रद्धया यः स्नानं करोति, स ब्रह्मलोकं याति, पुनर्जन्मविहीनः भवति। पौषमासे घृतपूर्णदीपं दत्त्वा, यः उत्तमं दीपं प्रदत्तवान्, तस्य जन्मान्तरजं किञ्चित् महत् वा पापं सर्वं नश्यति। दीर्घायुः, आरोग्यं, समृद्धिः, सन्ततिः, परमं सुखं च तस्य प्राप्यते। यः पौषमासे शुक्लपक्षे त्रयोदश्यां नियमेन श्रद्धया व्रतम् आचरति, रात्रौ जागरणं कृत्वा सर्वत्र दीपदानं करोति, विष्णुभक्तः सन् विष्णुं पूजयति, हरिकथाः श्रुणोति, पुण्ययुक्ताभिः कथाभिः रात्रिं यापयति, प्रभाते शुद्धजलस्नानं विधिवत् श्रद्धया कृत्वा, सुवर्णं, अन्नं, वस्त्रं च श्रद्धया दत्त्वा, तं वार्षिकं जागरणं पुण्येच्छुकः आचरितव्यम्। हरिः पूजनीयः, द्विजातयः यथाशक्ति तुष्टाः कर्तव्याः; तत्र तक्षकदृष्टे तार्क्ष्यस्य यथा सर्पाः निर्भयाः भवन्ति, तथा जनाः अपि निर्भयाः स्युः। यः तत्र स्नानं करोति, स स्वर्गं याति; यः अत्र स्नानं करोति, स सुखं प्राप्नोति। यानि सर्वाणि भूतानि त्रिषु लोकेषु सन्ति, तानि सर्वाणि, अत्र येषां मनः दुःखेन क्लिष्टम्, तेषां मध्ये, सप्त अधमाः सप्त उत्तमाः च, सह स्वयम्, तत्र जन्मजातान्धाः समाः, पङ्गवः अपि समाः। यथा वर्णेषु ब्राह्मणः श्रेष्ठः, तथा तिर्थसङ्गमः अपि श्रेष्ठः। तत्र स्नानं, दानं, इन्द्रियजयः च यथाशक्ति कृत्वा, नरः वा स्त्री वा विधिवत् स्नानं कर्तव्यं। यथा अग्निः शुष्कं तृणं वा तं सर्वं दहति, तथा तत्र स्नानं सर्वपापं दहति। एकस्मिन्पार्श्वे सर्वाणि तिर्थानि तेषां विविधफलानि सन्ति; सर्वतिर्थस्नानस्य फलं स्मृतिपूर्वकं तत्र लभ्यते। अन्यत् तिर्थं गोप्रतारं नाम अस्ति, हे पापविहिन! यत्र स्नानदानाभ्याम् कश्चित् कदाचित् शोकं न प्राप्नोति। यथा वाराणस्यां मणिकर्णिका अस्ति, तथा नैमिषे चक्रवापी स्मृतिः श्रेष्ठतिर्थरूपेण। यत्र रामस्य आदेशेन, हे विद्वन्, साकेतपुरजनाः—रामः कथं उक्तवान्, तत्त्वं मे कथय, हे स्थिरव्रत! कथं रामः स्वर्गं गतः, तथा नगरजनाः अपि स्वर्गं गताः। एकदा रामः देवकार्यं सम्पाद्य, अव्यथितः, ततः गुप्तचरैः श्रुत्वा, ये वानराः रूपान्तरं कर्तुं शक्ता, ते वानराः, देवपुत्राः, गन्धर्वाः, ऋषिपुत्राः च, सर्वे वानरसैन्यनायकाः रामं अनुगम्य एवं ऊचुः—"यदि त्वं, नरश्रेष्ठ, विना अस्मान् गच्छसि, हे राम..." तथा तेषां वचनं श्रुत्वा, भल्लूकवानरराक्षसाणां, यावत् भूतानि तिष्ठन्ति, तावत् हे विभीषण, इति। एवं पौषमासे स्नानदानादिभिः पुण्यं लभ्यते, तिर्थस्नानस्य महत्त्वं, रामस्य आदेशेन तिर्थगमनं, वानरादीनां अनुगमनं च, सर्वं श्रुत्वा पुण्यकथा सम्पद्यते।