शिवस्य आग्रतः ताः स्त्रियः केचन तमालिङ्गन्त, केचन च तं चुम्बन्ति स्म। तस्य भगवतः शम्भोः परमेश्वरस्य तु काचन कामना नासीत्। स भगवान् शम्भुः तासां पुरतः अग्रे अग्रे प्रजगाम। तदा तेषां भार्याणां विचित्रं आचरणं दृष्ट्वा, मुनयः विस्मिताः सन्तः, तासां भार्याणां कृते महता शोकवशेन, हे शत्रुघ्न, तं शापम् अघोषयन्। ‘‘त्वं अस्मान् भार्याभिः सह उपहससि, तव च सन्निध्येनैव एषा घटना जायते,’’ इति। ब्रह्मणः वचनेन, राजर्षे, तदा पृथिवी कम्पिता। तदा सर्वे देवानां गणाः भीताः सन्तः, हे राजन्, पितामहम् उपेत्य सर्वं तस्मै न्यवेदयन्। ते ऊचुः—‘‘भगवन्, न वयं जानिमः, देवश्रेष्ठ, अस्य कारणम् किमिति?’’ तदा स उवाच—‘‘वालखिल्यैः पिनाकिनः लिङ्गं पतितम्। तस्मात् मया सर्वे देवाः तत्रैव संनिहिताः। यावत् असमये प्रलयो न सम्पद्यते, तावत् वालखिल्याश्रमस्य तस्मिन्नेव स्थले यत्र तत् लिङ्गं पतितम्, तत्रैव पूजनं कार्यम्। सर्वत्र स्थिताय, सर्वयज्ञमयाय तस्मै नमः। सर्वेश्वराय, देवाय, परदीप्तये नमः। त्र्यम्बकाय, भीमाय, पुण्यपिनाकधृते च नमः। देवश्रेष्ठ, जगति चराचरे यत् किंचित् त्वया न व्याप्यते, तद् सृष्ट्यर्थं च संहारार्थं च। पृथिव्यादयः भूतानि तव इच्छया सृष्टानि। तस्मात् देवेश, अस्य लिङ्गस्य प्रसादं कुरु।’’ ‘‘कथं पुनः शुद्धिं विना एतत् लिङ्गं पुनराहर्तुं शक्यते? अहं वालखिल्यान् सहजम् एव निग्रहीतुं समर्थः। किन्तु एतत् लिङ्गं अचलम्, महाबल, न चोत्पाटयितुं शक्यते। यदि त्वं, पितामह, मम कृते पूर्वं लिङ्गस्य पूजनं कुर्याः, तर्हि अस्माकं सर्वेषां च चराचराणां शान्तिः स्यात्।’’ एवं निश्चित्य ब्रह्मा प्रथमं तद् लिङ्गं भक्त्या पूजयामास। ततः ब्रह्मणः अनन्तरं विष्णुः, ततोऽन्येन्द्रः, ततोऽन्ये देवाः पूजनं कृतवन्तः। तदा तानि भयानकानि अपशकुनानि क्षिप्रमेव प्रशान्तानि। ततः महादेवः सर्वान् देवालयवासिनः सम्बोध्य वाक्यम् अवदत्—‘‘देवेश, ते स्वर्गं यास्यन्ति, पापं च नाशयिष्यन्ति। तस्मात्, इन्द्र, एष तव उत्तमं लिङ्गं वज्रेण आच्छाद्यताम्। धर्मस्य वृद्धये इन्द्रेण तद् कर्तव्यम्।’’ पुलस्त्य उवाच—ततः देवेशः तद् लिङ्गं वज्रेण आच्छादयत्। अद्यापि वज्रस्पर्शात् तत्र पुरुषः तदुपस्थितिं प्राप्नोति। तस्य लिङ्गस्य महत्त्वं शङ्करेण तत्र प्रख्यातम्। तस्मात् कालात् लिङ्गपूजा मर्त्येषु प्रवृत्ता। एवं एषा कथा प्राचीनकाले महत्यर्बुदाचले अभवत्। फाल्गुनस्य अन्ते चतुर्दश्यां नवयवपिष्टेन होमः कर्तव्यः। यः कश्चन श्रद्धया तस्मिन्नेव दिने तत्र ब्राह्मणान् नवयवपिष्टेन भोजयति, तत्र यवदानस्य दानं महर्षिभिः स्तूयते।