त्रैलोक्यनाथः स तु तस्मात् कथं गच्छेत्? तस्य गमनं न सम्भवति। स मधुरं वचनम् उवाच—“यथार्थं भवती उक्तवती।” ततः स शुभे, यद् इच्छसि, तव मनःकामना यदस्ति, वरं वृणीष्व। सा तु एकं दिवसं तेन सह क्रीडायै वरं याचितवती। तदा चैत्रमासस्य शुक्लपक्षे त्रयोदशी दिवा-निशे, हे देवेश्वर्ये, स तस्य वरः दत्तः। तस्मात् भूमौ तद् सरः शिवगङ्गेति प्रसिद्धम्। तदा स पुनः पुनः आलिङ्ग्य ताम् विससर्ज। गङ्गा तु निर्गम्य लज्जया मुखं नमयामास। एवं तत्र प्राचीनकाले तस्मिन सरसि एषा कथा अभवत्, इति राजन्। चैत्रमासस्य शुक्लपक्षे तत्र स्नानं कर्तव्यम्। यत्र किञ्चिद् अशुभं क्रियते, तत् सर्वं नश्यति; तत्र स्नात्वा, यावद् रोमसंख्या, नरः स्वर्गे निवसति। महान् प्रभुः, रूपे अव्ययः, तत्र लिङ्गं स्थापितवान्। किं कारणं, यत् तद् लिङ्गं महात्मभिः वालखिल्यैः पतितम्? एतत् सर्वं अद्भुतं यथातथ्यं कथय। इह अहं तुभ्यं अन्यं प्राचीनं वृत्तान्तं कथयामि। यदा सत्याः सत्यनिष्ठायाः अन्तः अभवत्, तदा कामदेवः पुष्पधनुषं गृहीत्वा शीघ्रं तस्य समीपं आगच्छत्। तं शीघ्रं आगच्छन्तं दृष्ट्वा, त्रिपुरान्तकः भयात् अदृश्यत्। स वालखिल्यानां आश्रमं, पुण्यं, श्रेष्ठवृक्षैः शोभितं, प्राप्तः। दिशः वस्त्राणि कृत्वा, मधुरं भाषमाणाः, ताः स्त्रियः, काममोहिताः, तं सततं उचुः—“राजन्, अस्माभिः सह रमस्व।” काःचित् तं आलिङ्गन्ति, अन्याः तं चुम्बन्ति। किन्तु श्रीशम्भुः, परमेश्वरः, निराकामः अभवत्। स च श्रीशम्भुः तासां पुरतः अग्रे अगच्छत्। तदा तासां पत्नीनां विचित्रं आचरं दृष्ट्वा, ऋषयः दुःखिताः अभवन्। पत्नीनां निमित्तं बन्धनात् विषण्णाः सन्तः, तं शापं ददुः—“त्वं अस्माकं पत्निभिः सह उपहासं करोति; तव सततं उपस्थित्या एतद् अभवत्।” ब्रह्मणः वचनात्, राजर्षे, तदा भूमिः कम्पितवती। तदा सर्वे देवगणाः, भयात् सन्त्रस्ताः, राजन्, पितामहं गत्वा सर्वं निवेदयामासुः। “भगवन्, न वयं जानिमः, देवश्रेष्ठ, अस्य कारणं किम्?” स उवाच—“पिनाकिनः लिङ्गं वालखिल्यैः पतितम्।” तस्मात् मया सर्वे देवाः तत्र संयोजिताः। यावत् जगत् प्रलयः, अकालदुर्भाग्यजन्यः, तावत् वालखिल्याश्रमस्थले यत्र लिङ्गं पतितम्, तत्र। सर्वत्र स्थिताय, यज्ञसाराय नमः। सर्वेश्वराय, देवाय, परमज्योतिषे नमः। त्र्यम्बकाय, भीमाय, पिनाकधारिणे नमः। देवश्रेष्ठ, जगति चराचरे, यद् त्वया अप्रविष्टं नास्ति, सृष्टिसंहारार्थम्। पृथिव्यादि तत्त्वानि तव इच्छया सृजितानि। तस्मात् देवेश, अस्मिन लिङ्गे अनुग्रहं कुरु।