ततः तस्मात् तेजोमयात् स्थले दिव्यरूपा कन्या स्वस्वरूपे प्रकटिता जाता। तस्याः प्रादुर्भावे इन्द्रः तां वज्रं ददौ, जलाधिपः तस्यै पाशं ददौ। अन्ये देवगणाः हर्षिताः स्वस्वास्त्राणि तस्यै ददुः। तां पद्माक्षीं जगज्जननीं नमस्कृत्य, विश्वरूपां विश्वस्तुतां नमस्कृत्य, ताम् क्षमां श्रीं दीप्तिं स्वाहां सावित्रीं कमलां सतिं च प्रार्थयन्ति। सा भैरवी चण्डमुण्डनिहन्त्री खड्गधारिणी उग्ररूपा, मद्यमांसप्रियं भक्तरक्षणनिरता सदा। तदा सा देवी देवताभ्यः उवाच— "वरं वृणुध्वं, देवाः, अहं दास्यामि।" ततो देवाः उक्तवन्तः— "सर्वेषु भूतेषु देवेषु च सः अभेद्यः कृतः।" "स्त्रीवर्जितः, देवि, तस्मात् त्वं तं हन्तुम् अर्हसि।" देवी प्रत्युवाच— "समयः प्राप्ते तस्मिन अहं तं हनिष्यामि।" सा देवी हृष्टा तत्र पर्वतशिखरे स्थित्वा तिष्ठति। तत्र तीर्थसेवनाय समर्पिता देवीं दृष्ट्वा, महिषासुरः मुनिं आगतम् अपश्यत्। ततः सः मुनिं विधिवत् मधुपर्कार्घ्यैः पूजयामास। "कुतः आगतः, किमर्थं आगतः, विप्रश्रेष्ठ?" इति पप्रच्छ। "सेवकैः सह आगतः अस्मि, द्विजश्रेष्ठ, तव किं प्रयोजनम्?" इति पुनः अपृच्छत्। मुनिः प्रत्युवाच— "यद् यद् वदसि, तत् सर्वं स्वागतम्, योग्यं च। वयं सदा निःस्पृहाः, ऋषिसंयमस्थिताः।" "कौतूहलात् अहं आगतः, दीर्घकालं त्वां दृष्ट्वा नासम्।" "दैवेन वा पुरुषप्रयत्नेन वा, असुराः गृहीताः, भगवन्।" "त्रिषु लोकेषु, चलाचलेषु, यत्र यत्र पूर्वं दृष्टं, तत्र तत्र।" "पृथिव्यां पर्वतः अर्जुनाख्यः अस्ति।" "बकुलचम्पकमाङ्गलाशोककर्णिकारैः शोभितः।" "शालवकुलतिन्दुककरवीरैः अपि शोभितः।" "विशेषगन्धपुष्पैः विविधैः पुष्पितः।" "तस्मिन भूमौ न वृक्षः, न लता, न औषधिः।" "चकोरमयूरचाटकादिभिः मधुरस्वरैः पक्षिणः तत्र सन्ति।" "तेषां शब्दं श्रुत्वा ऋषयः अपि लीनाः भवन्ति।" "तत्र रम्यजलधाराः, शुद्धजलनद्यः च सन्ति।" "पद्मपत्रविस्तीर्णनेत्राः क्षीणकट्यः शुद्धस्मिताः स्त्रियः तत्र वसन्ति।" "किम् विस्तरेण? यद् यद् तत्र पर्वते अस्ति, सर्वं लोकेषु श्रेयः; तस्मिन् उत्तमपर्वते दृश्यते।" "सः पर्वतः दशयोजनविस्तीर्णः, द्वाभ्यां पर्वताभ्यां संयुक्तः।" "तत्र अहं कौतूहलेन इतस्तः विचरन् निरीक्षामि।" "सा न देवी, न गन्धर्वस्त्री, न असुरी, न मानुषी।" "न रति, न प्रीति, न उमा, न लक्ष्मी, न सावित्री, न सरस्वती।" "एवंरूपां तां स्त्रीं दृष्ट्वा कामेन पीडितः अस्मि।" "ततः धैर्यं स्थापन्य, मनसि चिन्तितवान्।" "दर्शनमात्रेण हृदयस्थः कामः वर्धितः।" "दीर्घकालं ब्रह्मचर्येण तपः कृतवान्; अतः काचित् विक्षोभः न स्यात्, अन्यत्र गच्छामि।" एवं पर्वतशिखरे देवीप्रादुर्भावः, देवदानं, स्तुतयः, वरदानं, महिषासुरमुनिसंवादः, पर्वतवर्णनं, स्त्रीदर्शनं, कामविकल्पः च एकस्मिन् कथा प्रवाहे सम्यक् समन्वितम्।