मुद्गलः, मर्त्यलोके किञ्चित् पुण्यं न कृतवान् इति स्वयम् अवोचत्। सहस्रशः अन्यान् पतन्तः दृष्ट्वा सः चिन्तयामास। धर्माधर्मयोः कारणं सर्वं तव कथितम् इति तस्य वचनं। तस्मात्, हे दूत, स्वर्गे मम कापि इच्छाऽस्ति न, इति मुद्गलः पुनः अवदत्। त्वं देवेन्द्रस्य समीपे मम वचनं स्पष्टं वदेत् इति तं दूतं प्रार्थयामास। यं कर्म करिष्यामि, तेन पतनस्य भीः न भविष्यति; तानि लोकानि साधयिष्यामि, यत्र नित्यं पतनाभावः स्यात् इति मुद्गलः प्रतिज्ञाय अवदत्। पुलस्त्यः उवाच— एवं उक्त्वा, हे राजन्, मुद्गलः स्वर्गे अनासक्तः तस्थौ। शक्रस्य दूतः अपि तस्य वचनं श्रुत्वा सर्वं विस्तरेण अवगच्छत्। दिव्यदूतस्य यानं तव द्वारा निर्मितं अभवत्। तस्मात् शीघ्रं तत्र गत्वा, तं ऋषिं बलात् आनय इति शक्रः दूतं आज्ञापयत्। पुलस्त्यः पुनः उवाच— शक्रस्य वचनं श्रुत्वा दिव्यदूतः भयाकुलः अभवत्। मुद्गलः अपि दिव्यदूतं पुनः आगतम् दिव्ययाने स्थितं दृष्ट्वा तस्य वचनैः स्तब्धः अभवत्, यथा लिखितः वा अंकितः। दूतः दीर्घकालं विलम्बितः इति ज्ञात्वा देवाधिपः चिन्तितवान्। मुद्गलस्य वचनैः दूतः स्तब्धः अभवत् इति दृष्ट्वा, तत्र तस्मिन्नेव क्षणे भयानकानि निमित्तानि प्रादुरभवन्। तानि दृष्ट्वा मुद्गलः विस्मितः अभवत्, मनसि विचारयामास च। ततः मुद्गलः आकाशे हरिं दृष्ट्वा, तस्य हस्ते वज्रं उत्तोल्यं विद्यमानं अपश्यत्। तत्र शक्रः उत्साहभङ्गेन स्तुतिं अकरोत्, हे राजश्रेष्ठ। स्वर्गे वा पृथिव्यां वा, यत्र इच्छसि तत्र वस, हे द्विजश्रेष्ठ। वरं वृणु, यद् मनसि सदा स्थितं, तद् ते स्यात्, शुभं भवतु। हे सहस्राक्ष, स्वप्ने अपि तव दर्शनं अत्यन्तं दुर्लभम्। यदि वरं दातव्यं तव, हे वृत्रहन्, सन्देहं मा कुरु; अहं दूतं सरः प्रति प्रेषितवान्। अत्र पितरः पिण्डदानात् परमं तुष्टिं प्राप्ताः। मम प्रसादेन अयं क्षेत्रश्रेष्ठः, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, संदेहः नास्ति। ये मनः संयम्य, फाल्गुनस्य पूर्णिमायाम् अत्र तिष्ठन्ति— ते पिण्डदानात् गया-फलसमं परमं फलम् लभन्ति। मुद्गलः सदा परं ब्रह्म चिन्तयन्, तदनन्तरं शुद्धध्याननिष्ठः अक्षयमोक्षं प्राप्तवान्। अत्र पूर्वं महात्मना नारदेन श्लोकः गीतः। यः पुरुषः मामू-सरोवरे स्नात्वा तं प्रभुं मुद्गलं पश्यति— तस्मात्, हे राजन्, अयं सरः "मामू-सरोवर" इति प्रसिद्धः। अयं तीर्थः लोके विख्यातः, सर्वेषां तीर्थानां अग्रगण्यः। यः विशेषतः मोक्षकामः, यः परमं पदं इच्छति— कदा तद् फलम् उत्पद्यते? किम् फलम् पुरुषाणां दृश्यते? तद् श्रुत्वा पुरुषः सर्वपापेभ्यः विमुक्तः भवति। पुरा, देवयुगे, हे राजन्, महिष इति नाम्ना दैत्यः आसीत्। तेन इन्द्रः अन्ये च देवाः युद्धे सहस्रशः पराजिताः। त्रिलोकं अधीनं कृत्वा सः स्वयम् इन्द्रः अभवत्। आदित्याः, वसवः, रुद्राः, अश्विनौ, मरुत्गणाः— अग्निः अपि भयात् देवगणान् त्यक्तवान्।