शुक्लपक्षे चतुर्दशी तिथौ, जनः तस्य पूर्वरात्रे जागरणं कर्तव्यम्। यः एकाग्रचित्तः तत्र पिण्डदानं विधिनाऽनुष्ठानं करोति, स पुण्यं लभते। एवं पार्थेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नाम त्रयस्त्रिंशत्तमोऽध्यायः सप्तमे प्राभासखण्डे तृतीयार्बुदभागे स्कन्दमहापुराणस्य समाप्तः। ततः, हे राजन्, यत्र विष्णुः स्वयमेव सदा विराजते, तत्र कालदेशयोः विस्तारतः सर्वं कथयस्व, इति ऋषिं पप्रच्छ। तदा, चन्द्रसूर्यवायूनां प्रकाशः नष्टः, प्रलयः सम्प्राप्तः। सहस्रयुगान्ते पद्मासनः प्रबुद्धः। चतुर्मुखः ब्रह्मा विचरन् दूरात् किञ्चिद् दृष्टवान्। स तं संबोधितवान् – "त्वं कः? केन कृतः?" इत्युक्त्वा। तदा गोविन्दः स्मितं कृत्वा सौम्यवाक्यैः प्रत्युवाच – "अहं मूलः एक एव पुरुषः; त्वं अपि मया कृतः।" ब्रह्मा तं बारं बारं तिरस्कृत्य कठोरवचनैः प्रत्यवदत् – "मूढ, त्वं मया एव कृतः; निस्सन्देहं अहं प्रथमः।" एवं राजन्, तौ द्वावपि महातेजस्विनौ परस्परं विवादं अकुर्वताम्। तौ हस्तैः, बाहुभिः, नखैः, दन्तैः, आकर्षणेन च युद्धं अकुर्वताम्। सहस्रवर्षान्ते, तयोः मध्ये, हे श्रेष्ठराजन्, तस्मिन् क्षणे, एकः शब्दः निर्गतः – "युवयोः यः महेश्वरस्य महालिङ्गस्य अन्तं प्राप्नोति, स श्रेष्ठः। मम आज्ञया, एकः अधः गच्छतु, अपरः ऊर्ध्वं गच्छतु।" तदा कृष्णः भूमिं विदार्य शीघ्रं अधो गच्छन्, तत्र कालाग्निरुद्रं महात्मानं दृष्टवान्। अधः गन्तुम् इच्छन्, शीघ्रतया गतवान्। तदा, अद्भुताग्निना संतप्तः, मूर्छया पीडितः, तत्र लिङ्गे सम्प्राप्तः, भक्त्या पूजनं अकुर्वत्। ब्रह्मा अपि हंसवाहने आकाशमार्गे गतः। सहस्रवर्षान्ते, केतकीपुष्पं दृष्टवान्। स पुष्पं ब्रह्माणं पप्रच्छ – "क्व गच्छसि, हे ब्रह्मन्, अस्य अनन्तस्य महापथस्य?" तदा ब्रह्मा उक्तवान् – "यः अस्य लिङ्गस्य अन्तं प्राप्नोति, स श्रेष्ठः; अन्यः हीनः – पिनाकिनः एवं उक्तवान्। अन्तं लब्ध्वा पृथ्वीं प्रत्यागच्छामि।" केतकीपुष्पं प्रत्यवदत् – "तव प्रयासः व्यर्थः, हे लोकनाथ; लिङ्गस्य अन्तः नास्ति।" "यदा अहं लिङ्गशिखरात् पतितः, हे महातेजस्, तदा कालः गतः। यावत् हंसः योजने काले गच्छति, तावत् उचितं प्रतिनिवर्तितुम्, यथा मया उक्तं, हे प्रभो।" ततः ब्रह्मा हृष्टः मनसा पुष्पं गृहित्वा विष्णवे प्रदर्शितवान् – "एतत् लिङ्गशिखरात्।" शुभमालां मया आनितम्, चतुर्भुजः तस्य अन्तं प्राप्तवान्। विष्णुः उक्तवान् – "अहं न शक्नोमि, हे ब्रह्मन्, कस्यापि प्रकारेण दूरमन्तं प्राप्तुम्। यदि त्वं किञ्चित् लिङ्गस्य अन्तं प्राप्तवान्, तदा दर्शय; अन्यथा, अस्य अन्तः कस्यापि कदापि न दृश्यते।" तदा महराजः तस्मिन् क्षणे ब्रह्मणि क्रुद्धः अभवत्। स साक्षिणं गत्वा उक्तवान् – "धिक् धिक् व्यर्थवक्ता!" "यतः त्वं मम सीमां मिथ्या दृष्टवान् इति अभिमानं कृतवान्...